Η παραίτηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από τη θέση της πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Αθήνα, μετά τις αποκαλύψεις της The Wall Street Journal για πιέσεις υπέρ συγκεκριμένων επιχειρηματικών συμφερόντων, δεν ακυρώνει τον Κάθετο Διάδρομο φυσικού αερίου καθώς το έργο αποτελεί διακομματική γεωστρατηγική προτεραιότητα της Ουάσιγκτον και της ΕΕ, αλλά η εμπορική αμφισβήτηση της ελληνικής διαδρομής μπορεί να επιτρέψει στην Τουρκία να υπονομεύσει το έργο προς όφελος των δικών της ήδη έτοιμων υποδομών.
Αυτό που μπορεί να συμβεί είναι:
1. Εμπορική απαξίωση και έλλειψη δεσμεύσεων (Market Test)
Η βιωσιμότητα του Κάθετου Διαδρόμου εξαρτάται από το αν οι εταιρείες της Κεντρικής Ευρώπης θα δεσμεύσουν μακροχρόνια χωρητικότητα για τη μεταφορά αμερικανικού LNG μέσω Ελλάδας (Ρεβυθούσα, Αλεξανδρούπολη).
Αν το έργο πληγεί από τη σκανδαλολογία γύρω από την Γκιλφόιλ και θεωρηθεί πολιτικά ευάλωτο, οι αγοραστές ενδέχεται να στραφούν στη spot αγορά ή σε άλλες διαδρομές.
Αν οι ελληνικές υποδομές δεν προσφέρουν ανταγωνιστικές ταρίφες μεταφοράς, το έργο θα μείνει στάσιμο.
2. Η ετοιμότητα και η εναλλακτική της Τουρκίας (BOTAŞ αντί ΔΕΣΦΑ/DEPA)
Η Τουρκία έχει αναπτύξει τεράστια πλεονάζουσα χωρητικότητα εισαγωγής LNG και διαθέτει ήδη έτοιμο δίκτυο αγωγών (TurkStream, TANAP).
Το αμερικανικό (ή άλλης προέλευσης) LNG μπορεί να φτάνει εξίσου εύκολα σε τουρκικούς τερματικούς σταθμούς και από εκεί, μέσω της Βουλγαρίας, να διοχετεύεται στην Κεντρική Ευρώπη.
Ήδη, μεγάλες εταιρείες (όπως η Shell) έχουν παραδώσει φορτία αμερικανικού LNG στην Bulgargaz μέσω τουρκικού εδάφους.
Αν ο ελληνικός Κάθετος Διάδρομος καθυστερήσει λόγω των πρόσφατων εξελίξεων, ο τουρκικός ενεργειακός κόμβος (Gas Hub) θα γίνει ο μοναδικός ρυθμιστής των ροών.
3. Γεωπολιτικός εγκλωβισμός της Νοτιοανατολικής Ευρώπης
Ο Κάθετος Διάδρομος σχεδιάστηκε ακριβώς για να παρακάμψει την Τουρκία και τη Ρωσία. Αν το έργο «κολλήσει»:
Η Άγκυρα θα αποκτήσει τον απόλυτο έλεγχο της «πύλης» της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Θα μπορεί επίσης να αναμειγνύει ρωσικό αέριο (μέσω του TurkStream) με LNG, εκδίδοντας τουρκικά τιμολόγια και παρακάμπτοντας τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Με λίγα λόγια αν η Ελλάδα χάσει το momentum λόγω του σκανδάλου, η Τουρκία είναι έτοιμη να λειτουργήσει ως ο εναλλακτικός μεσάζοντος, παίρνοντας το αμερικανικό αέριο και τον γεωπολιτικό ρόλο της «πύλης» μέσα από τα χέρια της Αθήνας.
Σε ότι αφορά τον ίδιο τον Κάθετο Διάδρομο δεν είναι απλώς «στα χαρτιά», αλλά δεν είναι και 100% ολοκληρωμένος.
Η πιο ακριβής περιγραφή είναι ότι πρόκειται για ένα εν λειτουργία δίκτυο, το οποίο βρίσκεται σε φάση αναβάθμισης και επέκτασης.
Δεν πρόκειται για έναν ενιαίο, καινούργιο αγωγό που πρέπει να χτιστεί από το μηδέν, αλλά για ένα σύστημα διασυνδεδεμένων αγωγών και τερματικών σταθμών από την Ελλάδα μέχρι την Ουκρανία.
1. Τι λειτουργεί ήδη (Υφιστάμενες Υποδομές)
• Στην Ελλάδα: Ο ΔΕΣΦΑ διαθέτει το εθνικό δίκτυο, τον αναβαθμισμένο τερματικό σταθμό LNG στη Ρεβυθούσα, ενώ έχει τεθεί σε εμπορική λειτουργία και το FSRU Αλεξανδρούπολης, το οποίο αποτελεί τη βασική νέα «πύλη» εισόδου.
• Διασύνδεση Ελλάδας – Βουλγαρίας: Ο αγωγός IGB (Κομοτηνή – Στάρα Ζαγόρα) λειτουργεί κανονικά και μεταφέρει ήδη αέριο προς τον βορρά.
• Υπόλοιπος άξονας: Οι υφιστάμενοι αγωγοί σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία χρησιμοποιούνται ήδη για τη ροή αερίου (αντίστροφη ροή – reverse flow).
2. Τι κατασκευάζεται και τι εκκρεμεί (Επεκτάσεις και Αναβαθμίσεις)
Για να φτάσει ο Κάθετος Διάδρομος στη μέγιστη δυναμικότητά του (από τα περίπου 5 δισ. κυβικά μέτρα στα πάνω από 9 ή και 20+ δισ. ετησίως), απαιτούνται έργα ενίσχυσης (bottlenecking) και νέες διακλαδώσεις:
• Ελλάδα – Σκόπια: Ο νέος διασυνδετήριος αγωγός (IGNM) βρίσκεται υπό κατασκευή. Το ελληνικό τμήμα αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2026, ενώ το τμήμα των Σκοπίων το 2027.
• Επέκταση προς Σερβία: Μόλις πρόσφατα (Σεπτέμβριος 2026) εντάχθηκαν επίσημα στο σχήμα οι διαχειριστές της Σερβίας και των Σκοπίων, ώστε να κατασκευαστεί ο αγωγός που θα συνδέσει τις δύο αυτές χώρες και θα φέρει το αέριο στην Κεντρική Ευρώπη από εναλλακτική διαδρομή.
• Συμπιεστές και Σταθμοί: Οι διαχειριστές της Βουλγαρίας (Bulgartransgaz) και της Ρουμανίας (Transgaz) πρέπει να αναβαθμίσουν τους σταθμούς συμπίεσης στα δικά τους δίκτυα για να αυξηθεί η πίεση και η χωρητικότητα της ροής προς τα πάνω.
Το έργο βρίσκεται στο πιο κρίσιμο σημείο του, το Market Test (εμπορικές δημοπρασίες). Αν οι ιδιωτικές εταιρείες δεν κλείσουν μακροχρόνια συμβόλαια για να δεσμεύσουν τις νέες χωρητικότητες που σχεδιάζονται, οι διαχειριστές δεν θα προχωρήσουν στις τελικές επενδύσεις για τις επεκτάσεις.
Εκεί ακριβώς «καραδοκεί» η Τουρκία, η οποία έχοντας ήδη έτοιμο και υπερπλήρες δίκτυο, προσφέρει άμεση λύση στους αγοραστές, απειλώντας να αφήσει τις μελλοντικές επεκτάσεις του ελληνικού Κάθετου Διαδρόμου… στα χαρτιά.
Να σημειωθεί ότι η αμερικανική Argent LNG έχει συνάψει συμφωνία με το τουρκικό ενεργειακό χρηματιστήριο EPIAS για την προμήθεια 5 εκατομμυρίων τόνων LNG ετησίως, με μεσολάβηση του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, του διαβόητου Τομ Μπάρακ.
Στόχος της είναι να χρησιμοποιήσει την Τουρκία ως πύλη εισόδου του αμερικανικού αερίου προς τα Βαλκάνια.
Η παραίτηση της Κ.Γκιλφόιλ μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβά στην χώρα, ειδικά από την στιγμή που η κυβέρνηση επέλεξε από μόνη της να διακόψει τις αγορές του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου.
Το παρασκήνιο της αποπομπής της Κίμπερλι Γκιλφόιλ
Η Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, μέχρι πρότινος πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, είδε την πορεία της να ανατρέπεται, όταν η νέα εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου ανακοίνωσε την Τρίτη, σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση, ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ της είχε ζητήσει να παραιτηθεί.
Η απομάκρυνσή της ήρθε έπειτα από μια σειρά επιβαρυντικών δημοσιευμάτων, μεταξύ των οποίων και η αποκάλυψη ότι φέρεται να ζήτησε από Ρεπουμπλικανό δωρητή να εξοφλήσει οφειλή 100.000 δολαρίων στην πιστωτική της κάρτα American Express, λίγο πριν από την ακρόαση για την επικύρωση του διορισμού της από τη Γερουσία, τον Ιούλιο του 2025.
Η 57χρονη Γκίλφοϊλ είχε στο παρελθόν στενές σχέσεις με την οικογένεια Τραμπ, καθώς είχε αρραβωνιαστεί τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, τον μεγαλύτερο γιο του Αμερικανού προέδρου
Οι δυο τους είχαν αποκτήσει κατοικία αξίας 9,7 εκατομμυρίων δολαρίων στη Φλόριντα, εμφανίζονταν μαζί σε προεκλογικές συγκεντρώσεις του Τραμπ και αντάλλασσαν δημόσιες εκδηλώσεις αγάπης μέσω του Instagram. «Ερωτεύομαι τον αρραβωνιαστικό μου όλο και περισσότερο κάθε μέρα», είχε γράψει η Γκίλφοϊλ στις 14 Φεβρουαρίου 2022, ανήμερα του Αγίου Βαλεντίνου. «@donaldjtrumpjr, είσαι ο καλύτερός μου φίλος, το στήριγμά μου και ο άνθρωπός μου για πάντα». Από την πλευρά του, ο Τραμπ Τζούνιορ είχε γράψει το 2024: «Σε ευχαριστώ που είσαι πάντα εκεί, ό,τι κι αν μας επιφυλάσσουν όσοι μας μισούν. Σε αγαπώ».
Η άνοδος και η πτώση της δεν αποτέλεσαν έκπληξη για αρκετούς στον Λευκό Οίκο, όπου πολλοί τη θεωρούσαν μια εκκεντρική κοσμική προσωπικότητα με αμφισβητήσιμη κρίση
Οι υποστηρικτές της, ωστόσο, επέμεναν ότι πίσω από τη λαμπερή εικόνα της υπήρχε μια γυναίκα με ουσιαστικές ικανότητες. Πρώην παρουσιάστρια του Fox News και πρώην εισαγγελέας στο Σαν Φρανσίσκο και στο Λος Άντζελες, η Γκίλφοϊλ είχε παντρευτεί στο παρελθόν τον Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος αργότερα έγινε κυβερνήτης της Καλιφόρνιας και ένας από τους πιο έντονους επικριτές του Τραμπ στο Δημοκρατικό Κόμμα.
Σε κάθε περίπτωση, η Γκίλφοϊλ αποτελούσε πρόσωπο με στενές διασυνδέσεις με τον Τραμπ, έχοντας σημαντικό ρόλο στην οικογένεια και στον πολιτικό της μηχανισμό. Η ταχύτητα με την οποία ο πρόεδρος την απομάκρυνε έδειξε την προθυμία του να διακόπτει τις σχέσεις του με όποιον θεωρεί ότι μετατρέπεται σε πολιτικό βάρος ή πηγή αμηχανίας. Παράλληλα, όμως, η εξέλιξη αυτή άφησε την πρώην πρέσβη με λιγότερους λόγους να παραμείνει πιστή στον πρόεδρο και την οικογένειά του, σε μια περίοδο κατά την οποία η πολιτική ισχύς του Τραμπ εμφανίζεται να υποχωρεί.
Μετά την ανακοίνωση της αποχώρησής της, η Γκίλφοϊλ καταδίκασε τις κατηγορίες που χαρακτήρισε ψευδείς και δήλωσε ότι θα υπερασπιστεί σθεναρά τη φήμη της. Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν έδωσε την εντύπωση ότι επιθυμούσε να διατηρήσει στενή σχέση μαζί της. Μιλώντας σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο, δήλωσε: «Δεν ήταν μέλος της οικογένειάς μου. Έβγαινε, νομίζω, με τον γιο μου πριν από πολύ καιρό».
Η επιλογή της Γκίλφοϊλ για την πρεσβεία στην Ελλάδα ήταν εξαρχής ασυνήθιστη
Σε έναν βαθμό, ο διορισμός της συνδεόταν έμμεσα με τον Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, καθώς η ανακοίνωση έγινε μόλις μία ημέρα μετά τη δημόσια εμφάνισή του με την Άντερσον. Η Γκίλφοϊλ έφτασε στην Ελλάδα πριν από λιγότερο από έναν χρόνο, με ιδιωτικό αεροσκάφος ενός Ελληνοαμερικανού επιχειρηματία με περιουσία πολλών εκατομμυρίων δολαρίων και από την πρώτη στιγμή τράβηξε την προσοχή.
Η πτώση της ξεκίνησε τον περασμένο μήνα, όταν η «Wall Street Journal» δημοσίευσε ρεπορτάζ για την Γκίλφοϊλ και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων που σχετίζονταν με ενεργειακές συμφωνίες στα Βαλκάνια. Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά το δημοσίευμα αυτού του μήνα, σύμφωνα με το οποίο είχε παρακαλέσει κρυφά έναν Ρεπουμπλικανό δωρητή να εξοφλήσει το χρέος της από πιστωτική κάρτα, ενώ περίμενε την επικύρωση του διορισμού της ως πρέσβη.
«Αγάπη μου, σε παρακαλώ, χρειάζομαι να το διευθετήσεις για μένα σήμερα», έγραφε σε μήνυμα που φέρεται να είχε στείλει στον δωρητή, Έρικ Ντίτερς. Ο ίδιος έδωσε στους «New York Times» στιγμιότυπα οθόνης που εμφανίζονταν να καταγράφουν την αλληλογραφία τους, μετά το αρχικό δημοσίευμα της «Wall Street Journal».
Παραμένει ασαφές ποια θα είναι η επόμενη επαγγελματική κίνηση της Γκίλφοϊλ. Στο παρελθόν είχε εργαστεί ως νομική αναλύτρια στα δίκτυα CNN και ABC στη Νέα Υόρκη, ενώ η πορεία της στο Fox News ολοκληρώθηκε το 2018. Τότε, δύο πρόσωπα που γνώριζαν τις συνθήκες αποχώρησής της είχαν αναφέρει στους «New York Times», υπό τον όρο της ανωνυμίας, ότι είχε αναγκαστεί να φύγει εξαιτίας ερωτημάτων για ανάρμοστη συμπεριφορά στον χώρο εργασίας.
Δύο χρόνια αργότερα, το περιοδικό «New Yorker» ανέφερε ότι η αποχώρησή της είχε συνδεθεί με καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση από γυναίκα βοηθό της. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι καταγγελίες περιλάμβαναν τον ισχυρισμό ότι η Γκίλφοϊλ είχε δείξει στη βοηθό φωτογραφίες των γεννητικών οργάνων ανδρών με τους οποίους είχε συνευρεθεί σεξουαλικά. Το περιοδικό ανέφερε ότι η βοηθός είχε λάβει συμβιβαστική αποζημίωση άνω των 4 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Γκίλφοϊλ είχε αρνηθεί τις κατηγορίες μέσω του δικηγόρου της εκείνη την περίοδο, ενώ πέρυσι αρνήθηκε να σχολιάσει το θέμα στη συνέντευξή της στους «New York Times».
Την ευθύνη της αμερικανικής διπλωματικής αποστολής στην Αθήνα αναλαμβάνει προσωρινά ο επιτετραμμένος της πρεσβείας, Τζορτζ Χαλ, ο οποίος είναι δεύτερος στην ιεραρχία της αποστολής
Πρόκειται για διπλωμάτη καριέρας με εμπειρία σε υψηλόβαθμες θέσεις του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και γνώση των θεμάτων της περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η επιλογή του επόμενου πρέσβη αποτελεί απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο ο διορισμός θα πρέπει να εγκριθεί από τη Γερουσία. Η διαδικασία ενδέχεται να διαρκέσει αρκετούς μήνες, ανάλογα και με τους πολιτικούς συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν μετά τις εκλογές.
