Χωρίς ουσιώδεις συμφωνίες στα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την Ευρωπαϊκή Ένωση ολοκληρώθηκαν οι εργασίες της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, με τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών να εμποδίζουν τη λήψη αποφάσεων για την οικονομική ενίσχυση της Ουκρανίας, τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και το μεταναστευτικό.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν κατάφεραν να γεφυρώσουν τις αποκλίσεις τους ούτε στα ζητήματα της κλιματικής πολιτικής, με αποτέλεσμα οι περισσότερες εκκρεμότητες να μεταφερθούν στις επόμενες συναντήσεις, που προγραμματίζονται για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Η αδυναμία εξεύρεσης κοινά αποδεκτών λύσεων ανέδειξε για ακόμη μία φορά τις διαφορετικές επιδιώξεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει σημαντικές οικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις.
Σημαντικές αποστάσεις χωρίζουν τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και ως προς το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπεται να κινηθεί κοντά στα 2 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Αντιπαράθεση σημειώθηκε και γύρω από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα.
Ακόμη ένα πεδίο έντονης διαφωνίας αποτέλεσε η διαχείριση της μετανάστευσης, με τις κυβερνήσεις της Ιταλίας, της Δανίας και της Πολωνίας να επιδιώκουν μια περισσότερο περιοριστική ευρωπαϊκή πολιτική.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ξεκαθάρισε στις Βρυξέλλες πως η Αθήνα δεν προτίθεται να κάνει «εκπτώσεις» στην Πολιτική Συνοχής και στην Κοινή Αγροτική Πολιτική στον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ.
Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου κατά την αποχώρησή του από τη Σύνοδο Κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, εξέφρασε την ευχή να κλείσει η διαπραγμάτευση έως τον Δεκέμβριο. Αναφέρθηκε επίσης στο ενεργειακό κόστος, στο σύστημα εμπορίας εκπομπών ETS2, στο μεταναστευτικό και στη στήριξη της Ουκρανίας.
Όπως εξήγησε, η Αθήνα ζητά περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία για το ενεργειακό, για μέτρα «στοχευμένα και προσωρινά», αίτημα που κατά τον ίδιο η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά.
Ο πρωθυπουργός διευκρίνισε ότι μια τέτοια ευελιξία δεν θα μεταβάλει τα ελληνικά πλεονάσματα, αλλά τον τρόπο με τον οποίο αυτά αποτυπώνονται λογιστικά. Υποστήριξε πως η Ελλάδα, σε αντίθεση με χώρες που βρίσκονται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, διαθέτει δημοσιονομικό χώρο για μέτρα στήριξης που, όπως είπε, θα ξεπεράσουν το € 1 δισ.
«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας αλλά χρειαζόμαστε ένα «σύνολο δράσεων», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, λίγο μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες, μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος υπογράμμισε την ανάγκη «συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης» ως απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
Η πρόεδρος της Επιτροπής τόνισε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε μία επιπλέον ποσότητα ενέργειας. Παράλληλα, σημείωσε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως ανέφερε, τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα των κρατών-μελών δεν επιτρέπουν μια ενιαία λύση για όλους, καθιστώντας αναγκαίο έναν συνδυασμό μέτρων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Οι πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις
Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις:
– Πρώτον, την απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
– Δεύτερον, την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, το οποίο θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
– Τρίτον, την αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο.
– Τέταρτον, την έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο την ενίσχυση της δυναμικότητας διύλισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη μείωση των τιμών.
– Πέμπτον, την ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας, ώστε η ΕΕ να μπορεί να αγοράζει ενεργειακούς πόρους από τις διεθνείς αγορές συντονισμένα, αξιοποιώντας τη συνολική αγοραστική της δύναμη.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η Φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να επιμείνει στην ενεργειακή μετάβαση, με στόχο την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια.
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη αντικατάστασης των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων με ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη, καθώς και τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών δικτύων, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να φτάνει εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Ο Ουκρανός πρόεδρος παρουσίασε στους Ευρωπαίους ηγέτες τις εκτιμήσεις του για τις ανάγκες της χώρας του το 2027, υπολογίζοντας ότι οι συνολικές πολεμικές δαπάνες θα ανέλθουν στα 155 δισεκατομμύρια ευρώ.
Από αυτά, τουλάχιστον 70 δισεκατομμύρια ευρώ θα πρέπει να εξασφαλιστούν μέσω πρόσθετης χρηματοδότησης, προκειμένου να συνεχιστούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις και να ενισχυθούν οι αμυντικές δυνατότητες της Ουκρανίας.
«Αυτό είναι ένα ρεαλιστικό ποσό. Και σας ζητώ να βρείτε αυτήν την υποστήριξη. Θα μας βοηθήσει να συγκρατήσουμε τη Ρωσία», δήλωσε ο Ζελένσκι.
Επιχειρώντας να καταδείξει τις ευρύτερες συνέπειες μιας ενδεχόμενης χρηματοδοτικής ανεπάρκειας, υποστήριξε ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με ένα τεράστιο κύμα προσφύγων, προειδοποιώντας ότι έως και «20 εκατομμύρια Ουκρανοί» ενδέχεται να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.
Σύμφωνα με πληροφορίες του POLITICO από δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η συνδρομή τρίτων χωρών, η ανακατεύθυνση ευρωπαϊκών πόρων που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί και η έκδοση νέου κοινού δανείου.
Η τελευταία επιλογή θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τη χρηματοδότηση ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ που είχε εγκριθεί το προηγούμενο έτος.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανέφερε ότι υπάρχει συμφωνία επί της αρχής για την ανάγκη κάλυψης των πρόσθετων οικονομικών απαιτήσεων της Ουκρανίας το 2027. Για τον σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να καταθέσει συγκεκριμένες εισηγήσεις, καθώς στη σύνοδο δεν πραγματοποιήθηκε εκτενής επεξεργασία των διαθέσιμων επιλογών.
«Η στήριξή μας έχει μεγαλύτερη σημασία από ποτέ, καθώς η Ρωσία δοκιμάζει τις αντοχές της Ουκρανίας και θέτει σε κίνδυνο την οικονομία της», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μετά το τέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η ίδια αναφέρθηκε στην οικονομική στήριξη προς την Ουκρανία, λέγοντας πως έχει δύο πτυχές, την τρέχουσα και εκείνη της επόμενης χρονιάς. «Στον τομέα της άμυνας, επιταχύνουμε τη στήριξη για την κάλυψη των πιο επειγουσών αναγκών της Ουκρανίας. Έχουμε εκταμιεύσει σχεδόν 16 δις. ευρώ στο πλαίσιο του αμυντικού σκέλους του δανείου και συνεχίζουμε να στηρίζουμε τον ουκρανικό προϋπολογισμό», ανέφερε. Παράλληλα, τόνισε ότι έως το τέλος του έτους μπορούν να εκταμιευθούν επιπλέον 17 δις. ευρώ «υπό την προϋπόθεση, φυσικά, ότι η Ουκρανία θα υλοποιήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις».
Η ίδια τόνισε ότι, αυτή τη στιγμή, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της αντιπροσωπεύουν το 80% της εξωτερικής βοήθειας προς την Ουκρανία, επισημαίνοντας πως θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν ηγετικό ρόλο, «αλλά χρειαζόμαστε επειγόντως και τη συμβολή άλλων εταίρων». Παράλληλα, όπως δήλωσε, βρίσκονται σε διαβουλεύσεις με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ σχετικά με τους τρόπους τερματισμού του πολέμου.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα από την πλευρά του, είπε ότι η συζήτηση για την Ουκρανία «είναι σε συνάρτηση με τη δική μας ασφάλεια και άμυνα. Στην πραγματικότητα, τα δύο ζητήματα είναι αλληλένδετα», ενώ επισήμανε πως οι ηγέτες «συμφώνησαν να αντιμετωπίσουν τις πρόσθετες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας για το 2027».
