Η υψηλή κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, όπως συσκευασμένα σνακ, ζαχαρούχα δημητριακά πρωινού, αναψυκτικά, στιγμιαία ζυμαρικά και έτοιμα κατεψυγμένα γεύματα, συνδέεται με περισσότερες ενδείξεις εγκεφαλικών αλλοιώσεων σε υγιείς ενήλικες μέσης ηλικίας.
Οι αλλοιώσεις αυτές μπορεί να μην προκαλούν εμφανή συμπτώματα, ωστόσο θεωρούνται πιθανές πρώιμες ενδείξεις αγγειακής βλάβης που σχετίζεται με μελλοντικά προβλήματα υγείας.
Ερευνητές εξέτασαν με μαγνητική τομογραφία (MRI) τους εγκεφάλους σχεδόν 9.000 ατόμων ηλικίας 35 έως 69 ετών, χωρίς ιστορικό καρδιακών παθήσεων
Διαπίστωσαν ότι οι μικροσκοπικές βλάβες εμφανίζονταν συχνότερα στους συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων.
Συγκεκριμένα, όσοι βρίσκονταν στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν 40% περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάζουν αυτές τις εγκεφαλικές αλλοιώσεις σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Οι αλλοιώσεις δεν προκαλούν απαραίτητα άμεσα συμπτώματα, αλλά ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και μελλοντικής έκπτωσης της μνήμης.
Πόσο μεγάλη ήταν η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο περίπου στο 25% των ημερήσιων μερίδων φαγητού των συμμετεχόντων.
Στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση, το ποσοστό έφτανε το 45% του συνόλου των τροφίμων που καταναλώνονταν καθημερινά. Αντίθετα, στην ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση περιοριζόταν στο 16%.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Network Open, εξέτασε επίσης τη σχέση της διατροφής με το σωματικό λίπος. Οι συμμετέχοντες που κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα συνολικού σωματικού λίπους και μεγαλύτερη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους.
Το σπλαχνικό λίπος, που συσσωρεύεται γύρω από τα εσωτερικά όργανα στην κοιλιακή περιοχή, συνδέεται με φλεγμονή και αγγειακές βλάβες, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν και την υγεία του εγκεφάλου.
Ισχυρότερη η συσχέτιση στις γυναίκες
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συσχέτιση μεταξύ της κατανάλωσης υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και των εγκεφαλικών αλλοιώσεων ήταν ισχυρότερη στις γυναίκες.
Ειδικότερα, οι γυναίκες που ανήκαν στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίζουν ενδείξεις εγκεφαλικής βλάβης σε σύγκριση με όσες κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
Παράλληλα, όσο αυξανόταν η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, τόσο μειωνόταν η πρόσληψη μη επεξεργασμένων ή ελάχιστα επεξεργασμένων τροφίμων, όπως φρούτα, λαχανικά και δημητριακά.
Στην ομάδα με την υψηλότερη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων, τα τρόφιμα που είχαν υποστεί ελάχιστη επεξεργασία αντιστοιχούσαν στο 41% των ημερήσιων μερίδων. Στην ομάδα με τη χαμηλότερη κατανάλωση, το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 68%.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα και ποιοι είναι οι περιορισμοί
Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν μια συσχέτιση ανάμεσα στην κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων και τις ενδείξεις εγκεφαλικών αλλοιώσεων. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, ότι τα συγκεκριμένα τρόφιμα προκαλούν άμεσα τις βλάβες.
Οι συμμετέχοντες αξιολογήθηκαν σε μία χρονική στιγμή και δεν παρακολουθήθηκαν σε βάθος χρόνου. Ως εκ τούτου, οι ερευνητές δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν αν η αυξημένη κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων προηγήθηκε των εγκεφαλικών αλλοιώσεων ή αν άλλοι παράγοντες συνέβαλαν στη μεταξύ τους σχέση.
Για την εξαγωγή ασφαλέστερων συμπερασμάτων απαιτούνται μελέτες μεγαλύτερης διάρκειας, με επαναλαμβανόμενες αξιολογήσεις της διατροφής και μαγνητικές τομογραφίες σε βάθος χρόνου.
Τα ευρήματα προσθέτουν νέα στοιχεία στη συζήτηση για τη σχέση διατροφής και εγκεφαλικής υγείας, χωρίς να τεκμηριώνουν από μόνα τους ότι η κατανάλωση υπερ-επεξεργασμένων τροφίμων οδηγεί αναπόφευκτα σε εγκεφαλικό επεισόδιο ή προβλήματα μνήμης.
