Ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, στο περιθώριο του οικονομικού φόρουμ στην Αγία Πετρούπολη, σε συνομιλία του με δημοσιογράφους υποστήριξε ότι, εφόσον η Ουκρανία αποδεχθεί έναν «συμβιβασμό» που είχε συζητηθεί στη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Αλάσκα τον Αύγουστο του 2025, τότε η σύγκρουση θα μπορούσε να τερματιστεί «γρήγορα και φυσικά».
Ο ίδιος δήλωσε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για συμφωνία και εξέφρασε την πρόθεση επίτευξης λύσης μέσω ειρηνικών διαπραγματεύσεων, με βάση τα σημεία που, όπως είπε, είχαν τεθεί στο συγκεκριμένο πλαίσιο επαφών.
Η Ρωσία, κατά τον ίδιο, «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι είναι έτοιμη», εξάλλου «θέλει να καταλήξει σε συμφωνία με την Ουκρανία με ειρηνικά μέσα, βασιζόμενοι στα θεμέλια του Άνκορατζ».
«Θα υπογράψουμε τη συμφωνία με τους νόμιμους εκπροσώπους [ενν. της Ουκρανίας], ίσως ακόμη και με τον Ζελένσκι», πρόσθεσε, αν και νωρίτερα είπε ότι «οι νομικοί θα αποφασίσουν αν ο Ζελένσκι είναι νόμιμος πρόεδρος» – είχε υπενθυμίσει ο Βλαντίμιρ Ζελένσκι ότι η θητεία του Ζελένσκι έληγε το 2024, αλλά δεν έχουν γίνει εκλογές.
Κρεμλίνο: «Εάν ο Ζελένσκι θέλει να συναντηθεί με τον Πούτιν, μπορεί να έρθει στην Μόσχα»
Το Κρεμλίνο πάντως επιβεβαίωσε ότι έλαβε την επιστολή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι στην οποία συνάντηση με τον Βλαντιμίρ Πούτιν για την παύση του πολέμου στην Ουκρανία.
Η νέα κινητικότητα γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν προέκυψε τυχαία
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν μιλά για συμφωνία, αλλά ζητά συμβιβασμούς από το Κίεβο. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απαντά προτείνοντας απευθείας συνάντηση, εκεχειρία κατά τη διάρκεια των συνομιλιών και αμερικανική επιτήρηση της κατάπαυσης του πυρός. Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ως ο μόνος παίκτης που μπορεί να πιέσει ταυτόχρονα και τις δύο πλευρές.
Το «γιατί τώρα» έχει τρεις απαντήσεις: η Μόσχα θέλει να μετατρέψει τα στρατιωτικά της κέρδη σε πολιτικό αποτέλεσμα, το Κίεβο δεν θέλει να εμφανιστεί ως εμπόδιο στην ειρήνη και η Ουάσινγκτον πιέζει για γρήγορο διπλωματικό αποτέλεσμα σε έναν πόλεμο που έχει κουράσει τη Δύση.
Το ερώτημα είναι αν πρόκειται για πραγματικό παράθυρο ειρήνευσης ή για το πιο σκληρό παζάρι του πολέμου.
Τρεις εξελίξεις συνέπεσαν χρονικά
Πρώτον, η Μόσχα έδειξε ότι τα κανάλια με την Ουάσινγκτον παραμένουν ανοιχτά, ακόμη και σε επίπεδο μεγάλων γεωοικονομικών projects, όπως η ιδέα για σήραγγα στον Βερίγγειο Πορθμό που θα ένωνε τη Ρωσία με την Αλάσκα.
Το σχέδιο είναι εξαιρετικά μακρινό και δύσκολα υλοποιήσιμο με τα σημερινά δεδομένα, όμως έχει πολιτικό βάρος: δείχνει ότι η Ρωσία θέλει να συζητά με τις ΗΠΑ όχι μόνο για τον πόλεμο, αλλά και για ενέργεια, υποδομές, Αρκτική και οικονομικές προοπτικές.
Δεύτερον, ο Πούτιν δήλωσε έτοιμος για ειρηνευτική συμφωνία με βάση ιδέες που αποδίδονται στον Τραμπ, αλλά έθεσε ως προϋπόθεση να δεχθεί και η Ουκρανία συμβιβασμούς.
Τρίτον, ο Ζελένσκι απάντησε με πρόταση απευθείας συνάντησης, άμεση εκεχειρία στη διάρκεια των συνομιλιών και αμερικανική παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός.
Έτσι, η Ρωσία λέει «ειρήνη με συμβιβασμούς», η Ουκρανία απαντά «συνομιλίες με εκεχειρία και εγγυήσεις» και οι ΗΠΑ εμφανίζονται ως ο μόνος πιθανός εγγυητής μιας διαδικασίας που διαφορετικά δεν θα εμπιστευόταν καμία πλευρά.
Ο Πούτιν επιχειρεί να εμφανίσει τη Ρωσία ως δύναμη που μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος
Στις δηλώσεις του υποστήριξε ότι η Ρωσία ελέγχει πλήρως το Λουχάνσκ, το 85% του Ντονέτσκ και το 80% της Ζαπορίζια. Παράλληλα, ανέφερε ότι οι ρωσικές δυνάμεις προέλασαν πρόσφατα κατά 2.440 τετραγωνικά χιλιόμετρα και σχολίασε πως το βασικό πρόβλημα του ουκρανικού στρατού είναι η «καταστροφική έλλειψη προσωπικού».
Με αυτή τη γραμμή, η Μόσχα δεν παρουσιάζει την ειρήνη ως υποχώρηση. Την παρουσιάζει ως επικύρωση μιας πραγματικότητας που, σύμφωνα με τη ρωσική αφήγηση, έχει ήδη διαμορφωθεί στο πεδίο.
Η φράση του Πούτιν ότι η Ρωσία μπορεί να ελέγχει το Ντονμπάς και ταυτόχρονα να κάνει συμφωνία είναι αποκαλυπτική. Η Μόσχα δεν μιλά για επιστροφή στα προπολεμικά δεδομένα. Μιλά για πολιτική διαπραγμάτευση πάνω στα σημερινά τετελεσμένα.
Υπάρχει όμως και δεύτερη διάσταση: το κόστος.
Η Ρωσία συνεχίζει να αντέχει, αλλά ο πόλεμος παραμένει ακριβός, μακρύς και φθοροποιός. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones εντός ρωσικού εδάφους έχουν δείξει ότι η Μόσχα δεν μπορεί να κρατήσει τον πόλεμο πλήρως μακριά από το εσωτερικό της. Ο ίδιος ο Πούτιν παραδέχθηκε ότι ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη περνούν στη Ρωσία και ότι πρέπει να ενισχυθεί η αντιαεροπορική άμυνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ρωσία καταρρέει. Σημαίνει όμως ότι όσο ο πόλεμος παρατείνεται, τόσο αυξάνεται η ανάγκη του Κρεμλίνου να τον μετατρέψει σε πολιτικό κέρδος.
Η απάντηση Ζελένσκι είναι προσεκτικά υπολογισμένη
Ο Ουκρανός πρόεδρος δεν αποδέχεται τους όρους Πούτιν. Αντίθετα, προσπαθεί να του αφαιρέσει το επιχείρημα ότι το Κίεβο δεν θέλει ειρήνη.
Με το μήνυμα «Αρκετά με τις μάχες. Η επιλογή είναι πλέον δική σου», μεταφέρει τη δημόσια ευθύνη στη Μόσχα. Αν ο Πούτιν αρνηθεί απευθείας συνομιλίες, η Ρωσία θα εμφανιστεί ως η πλευρά που απορρίπτει την πολιτική λύση. Αν τις δεχθεί, θα πιεστεί να συζητήσει υπό καθεστώς εκεχειρίας και διεθνούς επιτήρησης.
Η πρόταση για αμερικανική παρακολούθηση της εκεχειρίας είναι το πιο κρίσιμο σημείο.
Το Κίεβο δεν θέλει μια γενική υπόσχεση κατάπαυσης του πυρός. Θέλει μηχανισμό εποπτείας, ώστε η Ρωσία να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει τις συνομιλίες για ανασύνταξη, αναδιοργάνωση και νέα επίθεση.
Παράλληλα, ο Ζελένσκι προλαβαίνει την πίεση της Ουάσινγκτον. Αν ο Τραμπ θέλει γρήγορη συμφωνία, η Ουκρανία εμφανίζεται έτοιμη να μπει στη διαδικασία, αλλά βάζει όρους: εκεχειρία, εγγυήσεις και διεθνή εποπτεία.
Ο Τραμπ είναι ο καταλύτης της συγκυρίας
Για τη Μόσχα, η επιστροφή της Ουάσινγκτον σε πιο άμεση διαπραγμάτευση δημιουργεί ευκαιρία. Ο Πούτιν μπορεί να εμφανιστεί ως συνομιλητής των ΗΠΑ και όχι ως διεθνώς απομονωμένος ηγέτης. Οι παράλληλες αναφορές σε ρωσοαμερικανικά projects, όπως ο Βερίγγειος, ενισχύουν αυτή την εικόνα.
Για το Κίεβο, ο Τραμπ είναι ταυτόχρονα ευκαιρία και κίνδυνος.
Ευκαιρία, γιατί μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να εγγυηθούν σοβαρά μια εκεχειρία και να ασκήσουν πίεση στη Ρωσία.
Κίνδυνος, γιατί μια αμερικανική διοίκηση που θέλει γρήγορο αποτέλεσμα μπορεί να πιέσει την Ουκρανία να δεχθεί δύσκολους συμβιβασμούς, ιδίως στο εδαφικό.
Γι’ αυτό ο Ζελένσκι προσπαθεί να μετατρέψει την αμερικανική εμπλοκή σε μηχανισμό προστασίας και όχι σε εργαλείο πίεσης μόνο προς το Κίεβο.
Η υπόθεση της σήραγγας στον Βερίγγειο Πορθμό δεν πρέπει να διαβαστεί ως άμεσο έργο υποδομής
Το σχέδιο είναι τεχνικά δύσκολο, οικονομικά τεράστιο και πολιτικά σχεδόν αδιανόητο στο σημερινό περιβάλλον.
Ωστόσο, λειτουργεί ως σήμα.
Η Μόσχα θέλει να δείξει ότι με τις ΗΠΑ μπορεί να υπάρχει ευρύτερη ατζέντα: Αρκτική, ενέργεια, εμπόριο, μεταφορές, μεγάλες υποδομές. Με άλλα λόγια, επιχειρεί να βγάλει τη συζήτηση από το αποκλειστικό πλαίσιο του πολέμου και να τη μεταφέρει σε ένα μεγαλύτερο τραπέζι, όπου η Ρωσία εμφανίζεται ξανά ως συνομιλητής μεγάλης δύναμης.
