Οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές κρίσιμων σπάνιων γαιών και μαγνητών παραμένουν ένα από τα πιο δύσκολα, ανεπίλυτα ζητήματα, καθώς ο πρόεδρος Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ ετοιμάζονται να συναντηθούν αυτή την εβδομάδα.
Επί μήνες, κατασκευαστές σε ΗΠΑ, Ευρώπη, Ιαπωνία και Ινδία διαμαρτύρονται για δυσκολίες στην εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων σπάνιων γαιών από την Κίνα, η οποία κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή. Τα υλικά αυτά είναι απαραίτητα για προϊόντα από αυτοκίνητα και ανεμογεννήτριες έως ημιαγωγούς, οθόνες και στρατιωτικό εξοπλισμό.
Η Κίνα επέβαλε εξαγωγικούς ελέγχους τον Απρίλιο του 2025 σε επτά είδη σπάνιων γαιών και στους μαγνήτες τους. Στη συνέχεια ανακοίνωσε ευρύτερους περιορισμούς για τις 10 Νοεμβρίου, ενώ περιέκοψε τις αποστολές προς την Ιαπωνία, διαταράσσοντας τις αλυσίδες εφοδιασμού που εξυπηρετούν και Αμερικανούς κατασκευαστές.
Και τα τρία αυτά ζητήματα αναμένεται να επισκιάσουν τη συνάντηση Τραμπ και Σι. Μέχρι στιγμής υπάρχουν λίγες ενδείξεις για το πώς θα μπορούσαν να επιλυθούν.
Οι σπάνιες γαίες έγιναν κρίσιμο εμπορικό αγκάθι αφότου το Πεκίνο εισήγαγε κανόνες αδειοδότησης δύο ημέρες μετά την επιβολή υψηλών δασμών από τον Τραμπ τον Απρίλιο του 2025. Οι αποστολές μειώθηκαν δραματικά, αναγκάζοντας κατασκευαστές να περιορίσουν την παραγωγή τους. Η περσινή εμπειρία κατέδειξε την ισχύ που αντλεί η Κίνα από το σχεδόν πλήρες μονοπώλιό της.
Ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι η Κίνα δεν έχει εφαρμόσει τις συζητήσεις για περισσότερες άδειες. Οι παραδόσεις «δεν ήταν στο επίπεδο που θα περιμέναμε, και αυτό, είμαι βέαιος, θα αποτελέσει θέμα συζήτησης», δήλωσε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος. Αμερικανικοί και ευρωπαϊκοί όμιλοι αναφέρουν καθυστερήσεις, ενώ το Υπουργείο Εμπορίου της Κίνας εξετάζει εξονυχιστικά κάθε αίτηση.
«Αν και η πλειονότητα των μελών μας αναφέρει ότι λαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των προμηθειών σπάνιων γαιών που χρειάζεται, οι περιορισμοί γύρω από τον τομέα έχουν δημιουργήσει σε πολλούς αμφιβολίες για τη βασιμότητα της Κίνας ως αξιόπιστου μακροπρόθεσμου εταίρου στην αλυσίδα εφοδιασμού», δήλωσε ο Μάικλ Χαρτ, πρόεδρος του Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κίνα.
Mονάδα επεξεργασίας σπάνιων γαιών
Ο Γκουό Τζιακούν, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας, δήλωσε τη Δευτέρα ότι το Πεκίνο παραμένει προσηλωμένο στη διατήρηση σταθερών και ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού για κρίσιμα ορυκτά.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Οι περιορισμοί της 10ης Νοεμβρίου αποτελούν άλλη μια πρόκληση. Νυν και πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν αναβολή, αλλά δεν συμφώνησαν στη διάρκειά της. Οι ΗΠΑ πρότειναν καθυστέρηση έξι μηνών έως ενός έτους στο πλαίσιο ευρύτερου παγώματος δασμών.
Μια τέτοια συμφωνία θα μετέθετε τις εντάσεις πέρα από τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές, δίνοντας στην κυβέρνηση Τραμπ χρόνο να πιέσει το Πεκίνο πριν από την εκστρατεία του 2028.
Αλλά το Κομμουνιστικό Κόμμα έχει το δικό του πολιτικό ημερολόγιο με το πενταετές συνέδριο το επόμενο φθινόπωρο, επιδιώκοντας να ελαχιστοποιήσει τις διαμάχες.
Η Κίνα ζήτησε πάγωμα περαιτέρω δασμών για το υπόλοιπο της προεδρίας Τραμπ. Κινέζοι αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι οι έλεγχοι αποσκοπούν στην πρόληψη της χρήσης τους σε στρατιωτικό εξοπλισμό.
Ο κ. Γκουό αρνήθηκε να συζητήσει πιθανή παράταση των κανόνων της 10ης Νοεμβρίου.
Αυτοί οι κανόνες θα επιβάλουν ελέγχους σε πέντε πρόσθετα στοιχεία, όπως το έρβιο, που είναι ζωτικό για οπτικές ίνες σε κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης.
«Έχουν δημιουργηθεί σημεία συμφόρησης σε αρκετά κινεζικά λιμάνια», δήλωσε η Έλι Σακλατβάλα από την Argus Media.
Η γεωπολιτική σκακιέρα
Η πιο δύσκολη διαμάχη είναι η μείωση αποστολών προς την Ιαπωνία σε υλικά όπως το δυσπρόσιο, που χρησιμοποιείται σε μαγνήτες αυτοκινήτων και προηγμένα τσιπ. Η Κίνα επέβαλε μέτρα αφού η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι δήλωσε ότι η χώρα της θα μπορούσε να βοηθήσει στην υπεράσπιση της Ταϊβάν.
Ο κ. Γκουό δήλωσε ότι η Κίνα απαγορεύει τις εξαγωγές ειδών διπλής χρήσης που προορίζονται για τον στρατό της Ιαπωνίας, καθώς και άλλα είδη που θα μπορούσαν να τον ενισχύσουν. Τα διυλιστήρια της Κίνας παράγουν το 90% της παγκόσμιας προσφοράς τεσσάρων στοιχείων χαμηλής τεχνολογίας, ενώ παράγει σχεδόν το σύνολο δώδεκα άλλων στοιχείων.
Το Πεκίνο υποστηρίζει ότι οι έλεγχοι αποσκοπούν στην πρόληψη της διασποράς όπλων, αν και οι στρατιωτικές χρήσεις αντιπροσωπεύουν μόλις το 2% έως 5% της συνολικής ζήτησης για τις πιο σπάνιες γαίες, σύμφωνα με τους New York Times.
