Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, η οποία, όπως ανέφερε, φέρεται να έχει τη στήριξη της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας, του Ισραήλ, καθώς και εμπλεκόμενων αραβικών χωρών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η συμφωνία θα μπορούσε να υπογραφεί ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο στην Ευρώπη, με την παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Παράλληλα, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Τραμπ ανέφερε ότι ακύρωσε προγραμματισμένους βομβαρδισμούς κατά της Τεχεράνης, οι οποίοι, όπως σημείωσε, επρόκειτο να πραγματοποιηθούν το βράδυ της Πέμπτης.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, η συμφωνία αυτή προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς διόδια, καθώς και την άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, υπό την προϋπόθεση της συμμόρφωσής του.
Το μνημόνιο κατανόησης, όπως αναφέρει το δημοσίευμα, θα παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο θα διεξαχθούν πυρηνικές διαπραγματεύσεις
Το κείμενο περιλαμβάνει ένα πλαίσιο για την αντιμετώπιση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αν και οποιαδήποτε ενέργεια σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα εξαρτηθεί από μια δεύτερη, πιο λεπτομερή συμφωνία.
Πυρηνικά
Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεργασίας, το Ιράν θα αναλάβει ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, πρώτα και κύρια να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και να επιλύσει την αντιπαράθεση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ δήλωσε ότι ο Τραμπ συμφώνησε ότι μία από τις επιλογές για την επίλυση του ζητήματος θα μπορούσε να είναι η μείωση του βαθμού εμπλουτισμού του ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας, υπό την εποπτεία επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε μέτρα σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα ληφθούν μόνο εάν επιτευχθεί μια δεύτερη συμφωνία – μια αβέβαιη προοπτική, δεδομένου πόσο δύσκολες αποδείχθηκαν οι διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο συνεργασίας, οι οποίες ήταν πολύ λιγότερο τεχνικής φύσης.
Στενά του Ορμούζ
Το μνημόνιο συνεργασίας προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία των Στενών χωρίς διόδια, με επιστροφή στους προπολεμικούς όγκους ναυτιλιακών μεταφορών εντός 30 ημερών. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι μετά την επαναλειτουργία των Στενών, θα χορηγούνταν στο Ιράν προσωρινές απαλλαγές από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να πουλάει πετρέλαιο για 60 ημέρες. Αυτό θα απέφερε πολύτιμα έσοδα στην Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα αυξηθεί εάν το Ιράν συμμορφωθεί με την αρχική συμφωνία και επιδείξει «καλή πίστη» στις επακόλουθες διαπραγματεύσεις.
Δεσμευμένα κεφάλαια
Δεν είναι σαφές εάν το κείμενο περιλαμβάνει κάποια λεπτομερή εξήγηση για το τι θα συμβεί με τα δισεκατομμύρια ιρανικά δολάρια που έχουν παγώσει στο εξωτερικό.
Το Ιράν έχει επιμείνει ότι πρέπει να λάβει κάποια χρήματα αμέσως μετά την υπογραφή οποιασδήποτε αρχικής συμφωνίας, ενώ οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι θα αποδεσμευτούν σε δόσεις με βάση τη συμμόρφωση.
Μια πηγή των ΗΠΑ εκτός της κυβέρνησης εξέφρασε την ανησυχία της ότι το ζήτημα των δεσμευμένων κεφαλαίων ενδέχεται να ρυθμιστεί μέσω μιας μυστικής παράπλευρης συμφωνίας. Ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ διέψευσε πρόσφατα αυτή την πιθανότητα στο Axios.
Οι ΗΠΑ, το Ιράν και το Κατάρ συζήτησαν τις τελευταίες ημέρες έναν μηχανισμό μέσω του οποίου το Ιράν θα αποκτήσει πρόσβαση σε μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων του στο Κατάρ για την αγορά ανθρωπιστικών αγαθών, σύμφωνα με έναν αξιωματούχο των ΗΠΑ και μια πηγή από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν.
Η συμφωνία, στην οποία μεσολάβησαν από κοινού το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ» – αν, φυσικά, και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν τελικά να την υπογράψουν.
«Συνεργαζόμαστε με τα μέρη για να δώσουμε τις τελευταίες πινελιές στη συμφωνία και να ορίσουμε ημερομηνία για την τελετή υπογραφής», δήλωσε ο διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολάβησαν.
Ωστόσο, η ιρανική πλευρά διαψεύδει ότι υπάρχει συμφωνία
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί καμία συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των επαφών.
Εν τω μεταξύ οι δημόσιες τοποθετήσεις Ιρανών αξιωματούχων και οι αναφορές των μέσων ενημέρωσης της χώρας, μετά την έναρξη της εκεχειρίας μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, αποκαλύπτουν με σαφήνεια τις βασικές απαιτήσεις της Τεχεράνης.
Τα βασικά αιτήματα του Ιράν
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής ενδείξεις, η ιρανική πλευρά ζητά:
- Εγγυήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι δεν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις εναντίον της χώρας.
- Αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από περιοχές που βρίσκονται κοντά στο Ιράν.
- Άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα νότια λιμάνια της χώρας.
- Κατάργηση των αμερικανικών κυρώσεων που επιβαρύνουν την οικονομία.
- Τερματισμό των συγκρούσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Αποδέσμευση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό.
Οικονομικές προεκτάσεις
Οι παραπάνω όροι δεν αφορούν μόνο το πεδίο της ασφάλειας και της διπλωματίας, αλλά συνδέονται άμεσα με την προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης του Ιράν.
Η Τεχεράνη εκτιμάται ότι διαθέτει περισσότερα από 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται σε ξένες τράπεζες. Η αποδέσμευση αυτών των κεφαλαίων, σε συνδυασμό με την άρση των δυτικών κυρώσεων, θα μπορούσε να προσφέρει σημαντική οικονομική ανάσα στη χώρα.
Η ιρανική οικονομία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με πολυετή πίεση εξαιτίας των κυρώσεων της Δύσης, ενώ οι επιπτώσεις του πολέμου έχουν επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Ως εκ τούτου, η εξασφάλιση οικονομικών και πολιτικών παραχωρήσεων από τις ΗΠΑ θεωρείται από την Τεχεράνη κρίσιμο βήμα για την ανοικοδόμηση και τη σταθεροποίηση της χώρας την επόμενη ημέρα.
