Τι συμβαίνει όταν οι άνθρωποι αποκτούν εξουσία πάνω στους άλλους και πόσο εύκολα μπορούν να ξεπεράσουν τα όρια που θεωρούσαν μέχρι τότε αδιαπραγμάτευτα;
Το «The New Stanford Prison Experiment», η νέα σειρά κοινωνικού πειράματος του Netflix, που έκανε πρεμιέρα στις 21 Οκτωβρίου, επαναφέρει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ψυχολογίας, διερευνώντας πώς οι ρόλοι, οι κανόνες και οι σχέσεις εξουσίας μπορούν να επηρεάσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά.
Τριάντα εθελοντές εισέρχονται σε πραγματική φυλακή και χωρίζονται τυχαία σε δύο ομάδες: εκείνους που αναλαμβάνουν τον ρόλο των σωφρονιστικών υπαλλήλων και εκείνους που βρίσκονται στη θέση των κρατουμένων.
Για δύο εβδομάδες, οι συμμετέχοντες καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον με κανόνες, ιεραρχία και περιορισμούς, ενώ οι κάμερες καταγράφουν τις αντιδράσεις και τις μεταξύ τους σχέσεις.
Η σειρά αντλεί έμπνευση από το περίφημο πείραμα της φυλακής του Στάνφορντ, το οποίο πραγματοποιήθηκε το 1971 από τον ψυχολόγο Φίλιπ Ζιμπάρντο. Τότε, φοιτητές που είχαν αναλάβει τους ρόλους των φυλάκων και των κρατουμένων συμμετείχαν σε μια προσομοίωση φυλακής, η οποία επρόκειτο να διαρκέσει έως δύο εβδομάδες, αλλά διακόπηκε μόλις έξι ημέρες αργότερα, εξαιτίας των ανησυχητικών εξελίξεων.
Το πείραμα έγινε ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα στην ιστορία της ψυχολογίας, αλλά και αντικείμενο έντονης επιστημονικής κριτικής για τη μεθοδολογία και τα ηθικά του ζητήματα.
Η νέα παραγωγή επιχειρεί να επανεξετάσει τα ερωτήματα εκείνης της μελέτης, με διαφορετικούς συμμετέχοντες και πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας. Σύμφωνα με το Netflix, οι εθελοντές υποβλήθηκαν σε ψυχολογικό έλεγχο πριν από τη συμμετοχή τους, ενώ υπήρχε δυνατότητα αποχώρησης οποιαδήποτε στιγμή και υποστήριξη από ειδικούς ψυχικής υγείας.
Η σειρά αποτελείται από έξι επεισόδια και δεν περιορίζεται στην αναπαράσταση ενός ιστορικού πειράματος. Εξετάζει κατά πόσο οι ρόλοι που αναλαμβάνουν οι άνθρωποι μπορούν να επηρεάσουν τις αποφάσεις, την ενσυναίσθηση και την ηθική τους στάση.
Το «The New Stanford Prison Experiment» είναι διαθέσιμο στο Netflix και απευθύνεται σε όσους ενδιαφέρονται για την ψυχολογία, τα κοινωνικά πειράματα και τις σύνθετες πλευρές της ανθρώπινης συμπεριφοράς.
