Την ώρα που η ναζιστική Γερμανία έχει καταλάβει μεγάλο μέρος της Ευρώπης και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρίσκλεται σε εξέλιξη, ο Τσάρλι Τσάπλιν τόλμησε να παρουσιάσει στη Νέα Υόρκη μία ταινία που γελοιοποιούσε ανοιχτά τον Αδόλφο Χίτλερ. Σαν σήμερα κάνει πρεμιέρα ο «Μεγάλος Δικτάτωρ».
Οι ΗΠΑ παρέμεναν ουδέτερες στον πόλεμο αλλά το Χόλιγουντ αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα τις ταινίες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν πολιτικές αντιδράσεις και η αμερικανική κοινωνία ήταν διχασμένη σχετικά με την εμπλοκή της χώρας στον ευρωπαϊκό πόλεμο.
Ο Τσάπλιν, όμως, έχει αρχίσει να γράφει το σενάριο ήδη από το 1938, όταν ο Χίτλερ ενισχύει την επιρροή του στην Ευρώπη. Η ομοιότητα στο μουστάκι του δικτάτορα και του κινηματογραφικού Σαρλό ήταν μια σύμπτωση που προκαλούσε γέλιο.
Στην ταινία, ο Τσάπλιν υποδύεται δύο χαρακτήρες: έναν Εβραίο κουρέα που υφίσταται τις διώξεις του καθεστώτος και τον Αντενόιντ Χίνκελ, δικτάτορα της φανταστικής Τομανίας, μια ολοφάνερη καρικατούρα του Χίτλερ.
Ο Χίνκελ εκφωνεί οργισμένους λόγους σε μια ακατανόητη γλώσσα που θυμίζει γερμανικά, κάνει γελοίες χειρονομίες και ονειρεύεται την παγκόσμια κυριαρχία. Σε μία από τις διασημότερες σκηνές της ιστορίας του κινηματογράφου, χορεύει με μια τεράστια υδρόγειο σφαίρα, την οποία πετά στον αέρα σαν μπαλόνι, μέχρι που εκείνη σκάει στα χέρια του.
Ο Τσάπλιν σατιρίζει επίσης τον Μπενζίνο Ναπαλόνι, δικτάτορα της Βακτηρίας, έναν χαρακτήρα εμπνευσμένο από τον Μπενίτο Μουσολίνι. Οι δύο ηγέτες ανταγωνίζονται ακόμη και για το ποιος θα καθίσει ψηλότερα στην καρέκλα του, μετατρέποντας την επίδειξη ισχύος σε κωμωδία.
Ο «Μεγάλος Δικτάτορας» είναι και μια σημαντική καμπή στην καριέρα του δημιουργού του: πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη ομιλούσα ταινία του Τσάπλιν, ο οποίος είχε παραμείνει πιστός στον βωβό κινηματογράφο ακόμη και μετά την επικράτηση του ήχου.
Η μεγαλύτερη έκπληξη, ωστόσο, έρχεται στο τέλος. Ο Εβραίος κουρέας, που έχει εκληφθεί λανθασμένα ως δικτάτορας, βρίσκεται μπροστά σε ένα τεράστιο πλήθος και εκφωνεί έναν λόγο υπέρ της ελευθερίας, της δημοκρατίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
«Λυπάμαι, αλλά δεν θέλω να γίνω αυτοκράτορας. Δεν είναι αυτή η δουλειά μου», λέει στην αρχή της περίφημης τελικής ομιλίας.
Ο Τσάπλιν εγκαταλείπει για λίγα λεπτά την κωμωδία και απευθύνεται ουσιαστικά στους θεατές. Η ταινία παύει να είναι μόνο μια σάτιρα του Χίτλερ και γίνεται μια ανοιχτή καταγγελία του φασισμού.
Η πρεμιέρα πραγματοποιείται ταυτόχρονα σε δύο κινηματογράφους της Νέας Υόρκης, το Capitol και το Astor, λόγω της μεγάλης ζήτησης. Η ταινία απαγορεύεται στη ναζιστικά κατεχόμενη Ευρώπη, αλλά γνωρίζει σημαντική εμπορική επιτυχία και αποσπά πέντε υποψηφιότητες για Όσκαρ.
Ο «Μεγάλος Δικτάτορας» κυκλοφόρησε περισσότερο από έναν χρόνο πριν από την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο, τον Δεκέμβριο του 1941. Ο Τσάπλιν είχε ήδη επιλέξει δημοσίως πλευρά, χρησιμοποιώντας το ισχυρότερο μέσο που διέθετε: τον κινηματογράφο.
