Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, η Ελλάδα εντείνει τις διπλωματικές της πρωτοβουλίες με στόχο την προάσπιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων και την ενίσχυση των περιφερειακών συμμαχιών της.
Η κύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 επαναφέρει στο προσκήνιο τις αμφισβητήσεις που επιχειρεί να επιβάλει η Άγκυρα στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστώντας ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη διαμόρφωσης ενός ισχυρού διπλωματικού μετώπου.
Η κυβέρνηση κινήθηκε ακαριαία και ενισχύοντας ακόμα περισσότερο τη στρατηγική της συνεργασία με την Αίγυπτο αλλά και τη σχέση της με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατέδειξε στο πεδίο ότι είναι ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής περιφερειακής πολιτικής.
Η Ελλάδα δεν επιδιώκει μόνο να απαντήσει στις τουρκικές κινήσεις, αλλά και να ενισχύσει τη θέση της μέσα από ένα ευρύτερο δίκτυο συνεργασιών με κράτη που αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη σταθερότητα, στην ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.
Και ύψωσε τείχος προστασίας αποφασίζοντας να προχωρήσει στην πλήρη χάραξη ΑΟΖ με την Αίγυπτο.
Αθήνα – Κάιρο: Νέα ώθηση στη συμφωνία για την ΑΟΖ
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα και το Κάιρο συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) του 2020, σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και την UNCLOS.
Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελατί, απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων, αμφισβητώντας τη νομική του βάση και υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου.
ΗΑΕ: Ο στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας στον Κόλπο
Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα της ελληνικής στρατηγικής δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις διμερείς σχέσεις με την Αίγυπτο. Εξίσου σημαντική είναι η οικοδόμηση ενός ευρύτερου πλέγματος συνεργασιών, στο οποίο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να διαδραματίσουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο.
Η σχέση Αθήνας – Άμπου Ντάμπι αποκτά αυξανόμενη γεωπολιτική βαρύτητα, καθώς οι δύο χώρες επιδιώκουν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται ενεργειακά συμφέροντα, εμπορικοί διάδρομοι και ανταγωνισμοί ισχύος.
Η επίσημη επίσκεψη του διαδόχου του θρόνου του Άμπου Ντάμπι, σεΐχη Χαλίντ μπιν Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ Αλ Ναχιάν, στην Αθήνα και η συνάντησή του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη επιβεβαιώνουν τη βούληση των δύο πλευρών να εμβαθύνουν περαιτέρω τις στρατηγικές τους σχέσεις.
Για την Ελλάδα, τα ΗΑΕ αποτελούν έναν σημαντικό εταίρο στον Περσικό Κόλπο και μια πύλη προς τις αγορές της Μέσης Ανατολής. Για τα Εμιράτα, η Ελλάδα προσφέρει πρόσβαση στον ευρωπαϊκό χώρο, ισχυρή ναυτιλιακή τεχνογνωσία, στρατηγικές υποδομές και δυνατότητες ανάπτυξης επενδύσεων στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η σημασία της συνεργασίας αυτής υπερβαίνει, συνεπώς, τα στενά όρια της οικονομίας. Συνδέεται με την κοινή επιδίωξη διατήρησης της περιφερειακής σταθερότητας και προστασίας των θαλάσσιων και εμπορικών οδών από απειλές και αποσταθεροποιητικές ενέργειες.
Από την Ανατολική Μεσόγειο στον Περσικό Κόλπο: Ένα ευρύτερο πλέγμα ασφάλειας
Η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – ΗΑΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου συνδέεται ολοένα περισσότερο με τις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, στον Περσικό Κόλπο και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Η προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, η ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών και η απρόσκοπτη λειτουργία των διεθνών αλυσίδων εφοδιασμού αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες τόσο για την Ελλάδα όσο και για τα ΗΑΕ.
Η Αθήνα διαθέτει ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία και στρατηγική θέση στη Μεσόγειο, ενώ το Άμπου Ντάμπι έχει εξελιχθεί σε σημαντικό οικονομικό, ενεργειακό και επενδυτικό κόμβο. Η σύγκλιση αυτών των πλεονεκτημάτων δημιουργεί προϋποθέσεις για μια συνεργασία με ευρύτερη περιφερειακή εμβέλεια.
Για την Αθήνα, η ανάπτυξη αυτής της συνεργασίας σημαίνει περισσότερες δυνατότητες διαβούλευσης και συντονισμού με έναν σημαντικό περιφερειακό παράγοντα. Για τα ΗΑΕ, η Ελλάδα αποτελεί έναν αξιόπιστο ευρωπαϊκό εταίρο με στρατηγική πρόσβαση στη Μεσόγειο και θεσμική παρουσία στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια στιγμή, η εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση για τον χειρισμό της υπόθεσης αναδεικνύει τη σημασία της συνέπειας και της ενιαίας επιχειρηματολογίας στα εθνικά θέματα.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σχολιάζοντας τις επικρίσεις της αντιπολίτευσης και τον χαρακτηρισμό «διπλωματική ήττα», υποστήριξε ότι τέτοιες διατυπώσεις αδικούν τη χώρα και ενδέχεται να ενισχύσουν την επιχειρηματολογία της τουρκικής πλευράς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεργασία με τα ΗΑΕ μπορεί να προσφέρει πρόσθετες δυνατότητες συνεννόησης και συντονισμού, χωρίς να προϋποθέτει ότι το Άμπου Ντάμπι υιοθετεί αυτομάτως κάθε ελληνική θέση απέναντι στην Τουρκία ή τη Λιβύη.
IMEC, ενέργεια και επενδύσεις: Η οικονομική βάση της στρατηγικής σχέσης
Η γεωπολιτική διάσταση της ελληνοεμιρατινής συνεργασίας συμπληρώνεται από ένα ισχυρό οικονομικό υπόβαθρο. Η προοπτική του οικονομικού διαδρόμου IMEC (India–Middle East–Europe Economic Corridor) αναδεικνύει τη σημασία της συνδεσιμότητας ανάμεσα στην Ινδία, τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.
Η Ελλάδα, χάρη στη γεωγραφική της θέση, στα λιμάνια και στις υποδομές μεταφορών της, μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη εμπορικών και εφοδιαστικών δικτύων. Τα ΗΑΕ, με την επενδυτική τους ισχύ και τη διεθνή οικονομική τους παρουσία, μπορούν να συμβάλουν στη χρηματοδότηση και ανάπτυξη έργων που ενισχύουν αυτή τη διασύνδεση.
Στο επίκεντρο της διμερούς συνεργασίας βρίσκονται η πράσινη ενέργεια, οι υποδομές, τα logistics, η τεχνολογία, η υγεία, ο τουρισμός και η άμυνα. Ιδιαίτερες προοπτικές παρουσιάζει και η Τεχνητή Νοημοσύνη, καθώς δημιουργεί νέες ανάγκες για επενδύσεις, ψηφιακές υποδομές και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό.
Το Άμπου Ντάμπι έχει πλέον ιδιαίτερη θέση στον ελληνικό διπλωματικό σχεδιασμό: ως σημαντικός οικονομικός εταίρος, ως συνομιλητής για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών και ως γέφυρα προς την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
