Από το χαρτζιλίκι στο παιδί και τα χρήματα για τα έξοδα ενός φοιτητή έως το μοίρασμα του λογαριασμού μεταξύ φίλων, το IRIS έχει μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των φορολογουμένων. Μαζί, όμως, έχουν πληθύνει και οι απορίες για το πότε μια απλή μεταφορά χρημάτων μπορεί να αποκτήσει φορολογικό ενδιαφέρον και πότε θεωρείται δωρεά που πρέπει να δηλωθεί στην Εφορία.
Μετά τη σύγχυση των τελευταίων ημερών, η ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει τα πράγματα, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι καθημερινές μεταφορές μικροποσών μεταξύ συγγενών και οικείων προσώπων δεν μπαίνουν από μόνες τους στο φορολογικό «μικροσκόπιο». Αρκεί να εξυπηρετούν πραγματικές καθημερινές ανάγκες και να μην εμφανίζουν χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε καταχρηστική πρακτική. Έτσι, χρήματα που στέλνουν γονείς ή παππούδες σε παιδιά και εγγόνια για χαρτζιλίκι ή για την κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν αντιμετωπίζονται ως χρηματική δωρεά και, κατά συνέπεια, δεν απαιτούν δήλωση στην πλατφόρμα myPROPERTY. Στην ίδια λογική εντάσσονται ποσά για ενοίκιο, δίδακτρα, σούπερ μάρκετ και άλλες συνήθεις ανάγκες ενός παιδιού ή φοιτητή.
Η ΑΑΔΕ, πάντως, μπορεί να κοιτάξει βαθύτερα μια σειρά συναλλαγών όταν διαπιστώνεται συγκεκριμένο μοτίβο, όπως σταθερή συχνότητα και επαναλαμβανόμενες μεταφορές ίδιων και κυρίως υψηλών ποσών.
Η εικόνα αλλάζει όταν η μεταφορά χρημάτων αποτελεί πραγματική γονική παροχή ή δωρεά
Στις περιπτώσεις αυτές ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες και οι λεπτομέρειες μπορεί να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στο αφορολόγητο και σε φόρο που φτάνει ακόμη και το 40%.
Για χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς συγγενείς της πρώτης κατηγορίας, δηλαδή προς παιδιά, γονείς, συζύγους και εγγόνια, ισχύει αφορολόγητο έως 800.000 ευρώ. Βασική προϋπόθεση είναι τα χρήματα να διακινηθούν μέσω του τραπεζικού συστήματος και να υποβληθεί η σχετική δήλωση. Για το τμήμα της δωρεάς που υπερβαίνει τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.
Οι δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του myPROPERTY και στη συνέχεια η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τη συναλλαγή με τα στοιχεία που αποστέλλουν οι τράπεζες. Εάν η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί και ο φορολογούμενος δεν μπορέσει να προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, το αφορολόγητο μπορεί να χαθεί και να επιβληθεί φόρος από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
Ακόμη ακριβότερη μπορεί να αποδειχθεί η επιλογή των μετρητών. Χρηματικές γονικές παροχές που δεν πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς να εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Στο φορολογικό «ραντάρ» βρίσκονται και οι διαδοχικές δωρεές όταν υπάρχει η υποψία ότι χρησιμοποιούνται ενδιάμεσα πρόσωπα για να φτάσουν χρήματα σε κάποιον που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μεταφοράς χρημάτων από ένα παιδί στον γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο παιδί. Εάν από τον έλεγχο προκύψει ότι πραγματικός τελικός αποδέκτης ήταν ο αδελφός και οι διαδοχικές κινήσεις έγιναν για να παρακαμφθεί η προβλεπόμενη φορολογία, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο. Μάλιστα, όταν οι δύο συναλλαγές απέχουν μεταξύ τους λιγότερο από έξι μήνες, αυτό μπορεί να αποτελέσει ένδειξη για φορολογικό έλεγχο.
Προσοχή απαιτείται και στους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς
Όταν χρήματα μεταφέρονται σε λογαριασμό στον οποίο συνδικαιούχος με το παιδί ή τον δωρεοδόχο είναι τρίτο πρόσωπο, η Εφορία μπορεί να εξετάσει ποιος χρησιμοποίησε τελικά το ποσό. Εάν αποδειχθεί ότι τα χρήματα κατέληξαν στον τρίτο συνδικαιούχο, μπορεί να θεωρηθεί ότι πραγματοποιήθηκε δωρεά προς αυτόν και να επιβληθεί ο αντίστοιχος φόρος.
Για αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας δεν ισχύει το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ. Οι χρηματικές δωρεές φορολογούνται από το πρώτο ευρώ, με συντελεστή 20% για τη δεύτερη κατηγορία και 40% για συγγενείς και λοιπά πρόσωπα της τρίτης κατηγορίας.
Οι φορολογούμενοι που δωρίζουν χρήματα σε συγγενείς ή ακόμη και φίλους θα πρέπει να γνωρίζουν τα εξής:
- Δωρεές χρημάτων έως 800.000 ευρώ προς πρόσωπα που ανήκουν στην α΄ κατηγορία, δηλαδή τέκνα, σύζυγοι, γονείς, εγγόνια, είναι αφορολόγητες, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση. Για ποσά που υπερβαίνουν τις 800.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος 10%.
- Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY, ενώ σε επόμενο στάδιο ακολουθεί έλεγχος της συναλλαγής από την ΑΑΔΕ με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα. Σε περίπτωση που η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία προχωρεί στην επιβολή φόρου χωρίς να λαμβάνει υπόψη το αφορολόγητο ποσό. Αυτό σημαίνει ότι επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ της χρηματικής γονικής παροχής ή δωρεάς με συντελεστή 10%, 20% ή 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας.
- Χρηματικές γονικές παροχές που πραγματοποιούνται με μετρητά (χρήματα που δεν διακινούνται μέσω του τραπεζικού συστήματος) φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, χωρίς αφορολόγητο όριο.
- Στις περιπτώσεις διαδοχικών δωρεών, κατά τις οποίες ωφελούνται πρόσωπα που δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ (για παράδειγμα, δωρεά από τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια δωρεά από τον γονέα σε άλλο τέκνο), η Εφορία διερευνά τις πραγματικές συνθήκες, τη σκοπιμότητα των συναλλαγών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ τους. Εφόσον αποδειχθεί ότι ο τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην α΄ κατηγορία δικαιούχων (π.χ. αδερφός) και ότι οι διαδοχικές δωρεές πραγματοποιήθηκαν με αυτόν τον σκοπό, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο όριο. Εάν το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ των διαδοχικών δωρεών είναι σύντομο, και ειδικότερα δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες, η υπόθεση ενδέχεται να αποτελέσει ένδειξη για τη διενέργεια φορολογικού ελέγχου.
- Αντικείμενο ελέγχου αποτελούν και οι περιπτώσεις μεταφοράς χρηματικών ποσών σε κοινό λογαριασμό του τέκνου ή δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο. Διερευνάται εάν το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τέκνο ή τον δωρεοδόχο και όχι από το τρίτο πρόσωπο. Εάν αποδειχθεί ότι το ποσό χρησιμοποιήθηκε από το τρίτο πρόσωπο, επιβάλλεται φόρος δωρεάς.
- Χρηματικές δωρεές σε αδέλφια, θείους και άλλους συγγενείς δεύτερης και τρίτης κατηγορίας φορολογούνται από το πρώτο ευρώ. Με συντελεστή 20% φορολογείται η δωρεά χρημάτων σε συγγενείς που ανήκουν στην δεύτερη κατηγορία και με συντελεστή 40% για τους συγγενείς και λοιπά πρόσωπα που ανήκουν στην τρίτη κατηγορία.
Από τον περασμένο Ιανουάριο τα όρια συναλλαγών μέσω IRIS έχουν αυξηθεί
Το ημερήσιο όριο για τους ιδιώτες έχει ανέβει από τα 500 στα 1.000 ευρώ, τόσο για μεταφορές μεταξύ φυσικών προσώπων όσο και για πληρωμές προς επαγγελματίες, ενώ το μηνιαίο πλαφόν διαμορφώνεται στις 5.000 ευρώ.
