Ιστορική ανατροπή στη Σερβία, καθώς ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ηττήθηκε στις εκλογές και έτσι μπαίνει τέλος σε μια μακρά περίοδο πολιτικής κυριαρχίας.
Μάλιστα παραδέχθηκε δημόσια την ήττα του:
«Η Φοιτητική Λίστα έχει κερδίσει, θα εξασφαλίσει από 135 έως 140 έδρες και εμείς θα έχουμε 105. Κανένας άλλος δεν έχει εισέλθει στο κοινοβούλιο», δήλωσε.
Οι πρόωρες εκλογές, τις οποίες προκήρυξε ο Βούτσιτς τον Σεπτέμβριο, διεξήχθησαν έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια φοιτητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή, και της σταδιακής ενίσχυσης του αυταρχισμού. Οι κινητοποιήσεις πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο 16 ανθρώπων, όταν κατέρρευσε το στέγαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού στην πόλη Νόβι Σαντ το 2024.
Έκτοτε, οι φοιτητές έχουν αποκτήσει ευρεία υποστήριξη, αναδεικνυόμενοι στη σημαντικότερη απειλή για τον Βούτσιτς από τότε που ανέλαβε για πρώτη φορά την πρωθυπουργία, το 2014, και στη συνέχεια την προεδρία, το 2017.
Η ήττα του Βούτσιτς δεν αφορά μόνο το εσωτερικό της Σερβίας, αλλά ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες στα Βαλκάνια, τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη στάση του Βελιγραδίου απέναντι στη Μόσχα.
Αμέσως μετά τη δημόσια παραδοχή της ήττας από τον Βούτσιτς, χιλιάδες Σέρβοι ξεχύθηκαν στους δρόμους για να πανηγυρίσουν, φωνάζοντας «νίκη» και «τελείωσε».
Οι πρόωρες εκλογές ήρθαν μετά από σχεδόν δύο χρόνια φοιτητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς και του αυταρχισμού που πυροδοτήθηκαν από τον θάνατο 16 ανθρώπων όταν κατέρρευσε στέγαστρο ενός σιδηροδρομικού σταθμού στην πόλη Νόβι Σαντ το 2024.
«Αγαπητή Σερβία, απόψε ακούγεται η φωνή του λαού», δήλωσε ο Ράντομιρ Σάιτσιτς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, μιλώντας εκ μέρους των φοιτητών. «Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον».
Η προσέλευση στις εκλογές ήταν σχεδόν 70%, η υψηλότερη από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1992.
Σύμφωνα με τους πρώτους υπολογισμούς, το φοιτητικό κίνημα θα έχει 138 βουλευτές, ενώ το κόμμα SNS του Βούτσιτς συγκεντρώνει 104 έδρες στο κοινοβούλιο των 250 εδρών. Οι υπόλοιπες έδρες θα μοιραστούν μεταξύ των κομμάτων των εθνικών μειονοτήτων.
«Απίστευτη ευτυχία και χαρά, και επιτέλους ξεφορτωθήκαμε αυτή τη μαφία. Είμαι τόσο χαρούμενη που δεν μπορώ να μιλήσω», δήλωσε μια γυναίκα ονόματι Τάνια, η οποία γιόρταζε στους δρόμους του Βελιγραδίου, όπως μετέδωσε το διεθνές πρακτορείο Reuters.
- Φοιτητική Λίστα (Students’ List): Ηγήθηκε της προσπάθειας και αναδείχθηκε σε κυρίαρχο πολιτικό φορέα. Οι φοιτητές κατάφεραν να εκφράσουν τη γενικευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια, ξεκινώντας από μεγάλες διαμαρτυρίες.
- Πολίτες και Κινήματα Βάσης: Δεκάδες χιλιάδες Σέρβοι κινητοποιήθηκαν μαζικά, οδηγώντας τη συμμετοχή στις κάλπες σε ιστορικό υψηλό (σχεδόν 70%). Η οργή τροφοδοτήθηκε από τις κατηγορίες για διαφθορά, τον ασφυκτικό έλεγχο των Μέσων Ενημέρωσης, αλλά και από εθνικές τραγωδίες (όπως η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ το 2024), που έγιναν σύμβολα κυβερνητικής κακοδιαχείρισης.
- Τα Παραδοσιακά Κόμματα της Αντιπολίτευσης: Σχεδόν το σύνολο των κομμάτων της δημοκρατικής, κεντροαριστερής και προοδευτικής αντιπολίτευσης (που παλαιότερα είχαν ενωθεί σε συνασπισμούς όπως το «Η Σερβία ενάντια στη βία») στήριξαν, υποχώρησαν στρατηγικά για να δώσουν χώρο στο φοιτητικό κίνημα και αποδέχτηκαν τα κοινά αιτήματα.
- Ιδεολογική πολυσυλλεκτικότητα: Το κίνημα κατάφερε να συσπειρώσει ψηφοφόρους από διαφορετικά πολιτικά φάσματα (αριστερά, κέντρο και δεξιά), εστιάζοντας σε κοινά αιτήματα για δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, ελευθερία του τύπου και πάταξη της διαφθοράς.
