![](https://www.briefingnews.gr/sites/default/files/styles/slider__638x287_/public/articlesnew/2._i_koghi_tis_arhikis_fasis_tis_vyzantinis_trapezas_toy_10oy_ai.jpg?itok=hpTBiPZT)
![Moni_Batopediou_Trapeza_10ou_aiona](https://i1.prth.gr/images/w880/files/2023-12-08/Moni_Batopediou_Trapeza_10ou_aiona.jpg)
Πρόκειται για την πρώτη Τράπεζα της μονής η οποία ιδρύθηκε στα τέλη του 10ου μ.Χ αιώνα και όπως προέκυψε από τις ανασκαφικές εργασίες, είχε σταυρόσχημη κάτοψη, όπως και η σημερινή, βρισκόταν όμως σε διαφορετικό σημείο.
Επιπλέον ανακαλύφθηκαν κατάλοιπα από την μεγέθυνση της Τράπεζας που πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 12 αιώνα μ.Χ, προς τα δυτικά της αρχικής, αλλά και στοιχεία που συνδέονται με τις εργασίες ανακαίνισης που διενεργούνταν σταθερά επί επτά ολόκληρες δεκαετίες, - ιστορικές πηγές να αναφέρουν ως έτος ανακαίνισης το 1319 – μεταξύ των οποίων όστρακα από εμφιαλωμένα αγγεία τα οποία χρονολογούνται από τα τέλη 10ου αι. έως και τα όψιμα μεταβυζαντινά χρόνια.
Κατάλοιπα από την μεγέθυνση της Τράπεζας τον 12 αιώνα μ.Χ
Στο μεταξύ, το σημερινό κτίριο της Τράπεζας της Μονής Βατοπεδίου που ανεγέρθηκε, αιώνες αργότερα, το 1785, και φιλοξενεί τοιχογραφίες που φιλοτέχνησε το 1786 από τον εκ Γαλατίστης μοναχό Μακάριο, προκύπτει πως χρησιμοποιήθηκαν βυζαντινά μαρμάρινα τραπέζια από προγενέστερη εγκατάσταση που πιθανότατα βρισκόταν στο ίδιο σημείο. Στην ανασκαφική τομή μάλιστα που έγινε στο βορειοανατολικό βοηθητικό διαμέρισμά της βρέθηκε βυζαντινός χώρος εργαστηρίου και ένας κεραμικός κλίβανος ο οποίος πιθανότατα χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή κεραμικών ειδών καθημερινής χρήσης.
Βυζαντινός χώρος εργαστηρίου με κεραμικό κλίβανοΣημαντικά στοιχεία για την ιστορία της Μονής Βατοπεδίου όμως αποκαλύπτουν και τα κατάλοιπα παλαιότερων κτιρίων που έφερε στο φως η ανασκαφή τα οποία παραπέμπουν στην πρωτοβυζαντινή περίοδο και πιθανότατα συνδέονται με την προ 20ετίας ανακάλυψη καταλοίπων της Βασιλικής (αρχιτεκτονικός τύπος ναού που κυριάρχησε τον 4ο και 5ο αιώνα) ακριβώς κάτω από το σημείο που βρίσκεται το Καθολικό, ο κεντρικός δηλαδή ναός της μονής.
Κτηριακά κατάλοιπα της προβυζαντινής περιόδου
Η Μονή Βατοπεδίου κτίστηκε στο β΄ μισό του 10ου αι. από τρεις μοναχούς τον Αθανάσιο, τον Νικόλαο και τον Αντώνιο, οι οποίοι κατάγονταν από την Αδριανούπολη και χρημάτισαν μαθητές του Αγίου Αθανασίου της Λαύρας. Κτήρια κτίστηκαν σε όλες τις εποχές μέχρι και το 19ο αι.
Η Μονή Βατοπεδίου
Πρόκειται για ένα μεγάλο μνημειακό σύνολο που περικλείεται από υψηλό τείχος και κτήρια οργανωμένα σε σχήμα τριγώνου. Μέσα στην ευρύτερη αυλή βρίσκεται ο κεντρικός ναός (Ευαγγελισμός της Θεοτόκου), η σταυρόσχημη τράπεζα και πολλά παρεκκλήσια, με κυριότερο αυτό της Αγίας Ζώνης. Στον κεντρικό ναό σώζονται τα μοναδικά εντοίχεια ψηφιδωτά που υπάρχουν στο Άγιον Όρος, ενώ οι τοιχογραφίες του, ζωγραφισμένες στα 1312, αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μνημειακά σύνολα της παλαιολόγειας αναγέννησης. Τμήματα των τοιχογραφιών αυτών αποδίδονται στο εργαστήριο του φημισμένου ζωγράφου Μανουήλ Πανσέληνου από τη Θεσσαλονίκη.
Εκτός από τις τοιχογραφίες και τα ψηφιδωτά, η μονή διαθέτει μεγάλο αριθμό φορητών εικόνων, χειρογράφων και ιερών σκευών μοναδικής αξίας. Είναι ανοικτή για όλους τους επιστήμονες του κόσμου σε όλους τους τομείς, εφόσον βέβαια υπάρξει πρώτα συνεννόηση με τη μονή και τη 10η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
protothema.gr