Στις 10 το βράδυ (ώρα Ελλάδος) της Τρίτης 20 Οκτωβρίου αρχίζει η φετινή σεζόν του ΝΒΑ, του μακράν κορυφαίου πρωταθλήματος μπάσκετ του πλανήτη. Το εναρκτήριο λάκτισμα θα δοθεί στην, -προφανώς κατάμεστη από 20.000 και πλέον θεατές-, Little Caesars Arena του Ντιτρόιτ, όπου οι Πίστονς θα αναμετρηθούν με τους Σέλτικς της Βοστώνης.
Και ο ιδιοκτήτης των γηπεδούχων, ο Ελληνοαμερικανός μεγιστάνας Τομ Γκόρις θα βρίσκεται όπως πάντα στη θέση του, όπως εδώ και 15 χρόνια, από τότε που απέκτησε την ομάδα, στην πρώτη σειρά των courtside seats, -και όχι στην πολυτελή σουίτα του, όπου φιλοξενούνται οι εκάστοτε καλεσμένοι του-, πολύ κοντά στον πάγκο της ομάδας του, της οποίας δεν είναι απλά ο ιδιοκτήτης, αλλά και ο πιο φανατικός οπαδός της.
Τα πρώτα χρόνια του, στο τιμόνι των Πίστονς, ήταν όμως «πέτρινα». Αλλά από το 2024-25 όλα άλλαξαν. Ήταν η εκκίνηση ενός σχεδίου του Γκόρις, που έδωσε τα «κλειδιά» της ομάδας το 2024 στους Τράτζιαν Λάνγκτον, στη θέση του προέδρου της ομάδας (President of Basketball Operations) και του Τζέι Μπι Μπίκερσταφ ως προπονητή. Αυτοί έφτιαξαν μια σούπερ ομάδα γύρω από τον ταλαντούχο πόιντ γκαρντ Κέιντ Κάνινγκχαμ, που πρόσφερε σπουδαίο θέαμα και επανήλθε στο δρόμο των επιτυχιών.
Οι καρποί δεν άργησαν να φανούν. Μετά 13 χρόνια αγωνιστικής ανυποληψίας και από τις μόλις 14 νίκες της κανονικής περιόδου 2023-24, η ομάδα εκτοξεύτηκε στις 44 στη σεζόν 2024-25. Μπήκε στα πλέι-οφς της Ανατολής, αλλά αποκλείστηκε από τον πρώτο γύρο.
Τομ Γκόρις
Αλλά στην περυσινή της διαδρομή ανέβηκε στις 60 νίκες, τερμάτισε πρώτη στη regular season στην Ανατολή, παίζοντας μάλιστα, κατά παραδοχή των ειδικών, ελκυστικότατο μπάσκετ. Έφτασε τελικά στην ημιτελική φάση της Ανατολής, όπου έχασε με 3-4 από τους Κλίβελαντ Καβαλίερς, σε μια σειρά με παράδοξα αποτελέσματα, όπου η μία ομάδα κέρδιζε στην έδρα της αντίπαλης.
«Το μήνυμα είναι ότι η μάχη μας είναι χωρίς όρια» δήλωσε σε συνέντευξη του ο Γκόρις τον Ιούνιο, μετά το τέλος αυτής της πορείας. Αναγνωρίζοντας δε, τον κομβικό ρόλο στις επιτυχίες των Πίστονς των οπαδών της ομάδας, τους απηύθυνε ευχαριστήρια επιστολή, τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι «η ενέργειά σας, η πίστη και η υποστήριξή σας έχουν ανυψώσει αυτήν την ομάδα και έχουν υπενθυμίσει σε όλους πόσο ισχυρό μπορεί να είναι το μπάσκετ του Ντιτρόιτ».
«Στόχοι χωρίς όρια»
Στο φετινό όμως, ραντεβού του Γκόρις και των Πίστονς με τους οπαδούς τους, ο πήχης φτάνει ξεκάθαρα, για πρώτη φορά, στο ταβάνι. Στην κορυφή. Όπως ο Γκόρις αναφέρει συχνά στις δηλώσεις του «οι στόχοι μας πια είναι χωρίς όρια». Η ομάδα ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο το καλοκαίρι και είναι πλέον πανέτοιμη. Ο προπονητής κατέκτησε τον τίτλο του κορυφαίου της προηγούμενης σεζόν, από την Ένωση Προπονητών του ΝΒΑ (NBCA).
Οι Ντιτρόιτ Πίστονς, μια ομάδα από τις πιο σημαντικές του NBA, καθώς «μετράει» ήδη τρία πρωταθλήματα, το 1989, 1990 και 2004, και μάλιστα κόντρα σε «υπερδυνάμεις» όπως οι Σικάγο Μπουλς του Μάικλ Τζόρνταν και δυο φορές οι Λος Άντζελες Λέικερς, βλέπουν πλέον μόνο την επιστροφή στο θρόνο του πρωταθλητή.
Ο «Μίδας από τη Ναζαρέτ»
Ο 62χρονος Τομ Γκόρις μπορεί να είναι άγνωστος στους περισσότερους Έλληνες, όμως είναι εδώ και τουλάχιστον 15 χρόνια, ο μακράν πλουσιότερος Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας που μεγαλουργεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από Έλληνα πατέρα και μητέρα Λιβανέζα, αποκαλείται από πολλούς συναδέλφους του ως ο «Μίδας από τη Ναζαρέτ». Αφενός γιατί αυτή είναι η πόλη που γεννήθηκε, πριν η οικογένεια του μεταναστεύσει στο Μίσιγκαν των ΗΠΑ, όταν αυτός ήταν μόλις τεσσάρων ετών. Αλλά και γιατί με ό,τι καταπιάνεται επιχειρηματικά, θριαμβεύει.
Ο 62χρονος Τομ Γκόρις
Έτσι συνέβη και με τους Πίστονς. Όταν ο Γκόρις προχωρούσε στην εξαγορά τους (σ.σ. την εταιρεία Palace Sports and Entertainment-PS&E), το 2011, από τη χήρα του επί χρόνια ιδιοκτήτη της Μπιλ Ντέιβιτσον, Κάρεν, αντί 325 εκατομμυρίων δολαρίων, το Ντιτρόιτ βρισκόταν κοντά στο αποκορύφωμα μιας πολύχρονης οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.
Αφετηρία η εγκατάλειψη της πόλης από τους “Big three” της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, Ford, General Motors και Chrysler, που σταδιακά έκλεισαν τις τεράστιες εργοστασιακές τους μονάδες. Οι κάτοικοι άρχισαν να την εγκαταλείπουν μαζικά, καθώς η ανεργία εκτοξεύθηκε στο 34%, η φτώχεια στο 31%, ενώ και η εγκληματικότητα τη μάστιζε. Και τελικά, ο δήμος του Ντιτρόιτ έγινε το 2013 ο μεγαλύτερος στην ιστορία των ΗΠΑ που αναγκάστηκε να πτωχεύσει, καθώς το χρέος του έφτασε στο 18 δισ. δολάρια.
Επομένως, ο Γκόρις επένδυε σε ένα ιστορικό μεν brand του ΝΒΑ, αλλά με έδρα σε μια κατά πολλούς πόλη-«φάντασμα», κακέκτυπο του ένδοξου παρελθόντος της, βουτηγμένη στη φτώχεια, και κυρίως με ανύπαρκτη προοπτική: η πιο μίζερη πόλη των ΗΠΑ σύμφωνα με το Forbes. Κι όμως δικαιώθηκε.
«Χτίζοντας» μια αθλητική αυτοκρατορία
Ο Γκόρις είχε ήδη «κτίσει», ξεκινώντας από το 1995, έναν επενδυτικό κολοσσό, την Platinum Equity, με έδρα το Μπέβερλι Χιλς στο Λος Άντζελες, 3.500 χιλιόμετρα μακριά από το Ντιτρόιτ, που σήμερα, διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 50 δισ. δολαρίων. Το μοντέλο της λειτουργίας της είναι δεδομένο: αγοράζει διάφορες -συνήθως προβληματικές, αλλά όχι μόνο- εταιρείες, τις εξυγιαίνει πλήρως και τις αναπτύσσει και συνήθως τις μεταπωλεί με απροσδιόριστα υψηλό κέρδος. Συνήθως, όχι πάντα, αυτές οι business είναι υψηλού ρίσκου υποθέσεις, αλλά ο Γκόρις μόνο τυχαίος δεν είναι.
Από το Ντιτρόιτ, ο πολυμήχανος επιχειρηματίας επέλεξε να προχωρήσει σε ένα δεύτερο επιχειρηματικό τόλμημα, εντελώς διαφορετικό από την Platinum. Να ξεκινήσει το χτίσιμο μιας πραγματικής αυτοκρατορίας στην αθλητική βιομηχανία. Σύντομα απέδειξε ότι το μπορεί. Αλλά για να το πετύχει, φρόντισε και για κάτι άλλο, εξίσου σοβαρό, καθώς αποδείχτηκε «κλειδί» για την επιτυχία. Επένδυσε στον «κωδικό» Ντιτρόιτ, στην συνολική δηλαδή οικονομική και κοινωνική ανόρθωση της πόλης και της ευρύτερης πάλαι ποτέ σφύζουσας βιομηχανικής περιοχής, χωρίς την οποία, η κίνηση του να αγοράσει τους Πίστονς πάρα πολύ δύσκολα θα είχε αγωνιστικό και επιχειρηματικό αντίκρισμα.
Ο Γκόρις αγόρασε τους Πίστονς με 51% κεφαλαίων από την προσωπική του περιουσία και 49% συμμετοχή της Platinum Equity. Αλλά τον Σεπτέμβριο του 2015 εξαγόρασε τη συμμετοχή της εταιρείας του, όντας πλέον ο απόλυτος (100%) μέτοχος και ιδιοκτήτης της ομάδας, διαχωρίζοντας πλήρως σε δυο αυτόνομους πυλώνες την επιχειρηματική του δράση. Το 2017 συμφώνησε για την μετακόμιση της ομάδας στη Little Caesars Arena, με κόστος ανέγερσης 863 εκατ. δολάρια, ιδιοκτησίας της εταιρείας Ilitch Holdings.
Ο Γκόρις αγόρασε τους Πίστονς με 51% κεφαλαίων από την προσωπική του περιουσία
Αυτή η κίνηση ήταν κομβικής σημασίας, καθώς οι Πίστονς εγκατέλειψαν την επί 29 χρόνια έδρα τους στα προάστια του Ντιτρόιτ, το ιστορικό “The Palace of Auburn Hills” και μεταφέρθηκαν στο κέντρο της πόλης. Το δε Ντιτρόιτ έγινε η πρώτη πόλη στην ιστορία των ΗΠΑ που φιλοξενεί στο κέντρο της τις τέσσερις ομάδες της στα ισάριθμα κορυφαία επαγγελματικά πρωταθλήματα (ΝΒΑ, NFL, NHL, MLB), πλην του μπάσκετ δηλαδή, σε αμερικανικό ποδόσφαιρο, χόκεϊ και μπέιζμπολ.
Βάσει της εμπορικής συμφωνίας που υπήρξε, ο Γκόρις μετέφερε ολόκληρη την επιχειρηματική δραστηριότητα των Πίστονς, τα εταιρικά γραφεία και τις προπονητικές τους εγκαταστάσεις στο κέντρο της πόλης. Κατασκεύασε ένα νέο υπερσύγχρονο προπονητικό κέντρο (Pistons Performance Center) στην περιοχή New Center, με κόστος σχεδόν 75 εκατ. δολάρια και με εργαζόμενους κατά 51% στο διάστημα της κατασκευής να προέρχονται από το Ντιτρόιτ, ενώ μετέφερε στο κέντρο και τα γραφεία της PS&E, πληρώνοντας άλλα 90 εκατ.
Συγχρόνως χρηματοδότησε εξ ολοκλήρου, με 2,5 εκατ. δολάρια την ανακαίνιση περισσότερων από 60 δημόσιων γηπέδων μπάσκετ στις γειτονιές του Ντιτρόιτ, ενώ έκτοτε παρέχει σε κάθε σεζόν 20.000 εισιτήρια δωρεάν σε νέους και κατοίκους της περιοχής από ευάλωτες οικογένειες.
Σήμερα οι Πίστονς αποτιμώνται στα 4,2 δισ. δολάρια (στην κορυφή του ΝΒΑ οι Golden State Warriors με 13,5 δισ.), 15% παραπάνω από πέρυσι, αλλά και 13 φορές περισσότερο από την τιμή που τους αγόρασε το 2011 ο Γκόρις. Τα έσοδά τους πέρυσι έφτασαν τα 362 εκατ. δολάρια και τα καθαρά κέρδη τα 104 εκατ. Και αυτά, με μέση τιμή εισιτηρίου τα μόλις 58 δολάρια, κάτι που ασφαλώς μειώνει τα έσοδα, αλλά επιτρέπει την παρουσία στις εξέδρες φιλάθλων και από τα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα.
Το WNBA
Αυτά και άλλα πολλά έχουν κάνει εξόχως δημοφιλή των Γκόρις στην κοινωνία του Ντιτρόιτ. Η αποθέωση που γνωρίζει σε κάθε αγώνα των Πίστονς είναι χαρακτηριστική. Πριν έρθουν οι επιτυχίες, σε αυτό συνέβαλε και άλλο ένα γεγονός: όταν το 2017 ήταν ένας από τους λίγους ιδιοκτήτες ομάδων που στήριξαν ανοιχτά μαύρους παίχτες που γονάτιζαν την ώρα του εθνικού ύμνου των ΗΠΑ σε μια μορφή διαμαρτυρίας κατά των διακρίσεων. Το Ντιτρόιτ όμως, είναι η πόλη με τη μεγαλύτερη πλειοψηφία αφροαμερικανών.
Το επόμενο «δώρο» που επιφύλαξε για το φίλαθλο κοινό της πόλης ήταν να προσθέσει και πέμπτη ομάδα στο «παλμαρέ» των συμμετοχών της στα κορυφαία πρωταθλήματα.
Την ομάδα στο WΝΒΑ, δηλαδή το επαγγελματικό μπάσκετ γυναικών. Σχεδίασε, οργάνωσε, έδωσε μάχη και τελικά πέτυχε την επιστροφή του Ντιτρόιτ στον κόσμο του WNBA, προκαλώντας ντελίριο ενθουσιασμού σε ολόκληρη την Πολιτεία του Μίσιγκαν.
Οι Detroit Shock ήταν μια από τις πρώτες ομάδες του πρωταθλήματος WNBA, που ιδρύθηκε το 1996. Μεταξύ 1998-2009, κατέκτησαν τρεις τίτλους (2003, 2006, 2008), ενώ ήταν και στην κορυφή του πίνακα προσέλευσης θεατών για τρεις συνεχόμενες σεζόν. «Πλήρωσαν» όμως την οξύτατη οικονομική κρίση του Ντιτρόιτ. Η ομάδα μετέφερε την έδρα της στην Οκλαχόμα και έμεινε εκτός πρωταθλήματος. Σήμερα ο Γκόρις, με ενεργό συμμετοχή και της συζύγου του Χόλι στο project, την επαναφέρει στην φυσική της έδρα με στόχο να ξαναγράψει «χρυσές σελίδες» ιστορίας στο WNBA
