Τις 31.000 αγγίζουν οι πολίτες ξένων χωρών, κυρίως επενδυτές, που έχουν λάβει τη γνωστή ως «Χρυσή Βίζα» (Golden Visa) από την αρχή του προγράμματος, τον Απρίλιο του 2014, έως και τα τέλη του 2025. Ο προβληματισμός για το μέλλον του, ωστόσο, είναι πλέον εμφανής. «Η αύξηση των ορίων οδήγησε σε μεγάλο περιορισμό του αριθμού των αιτήσεων» αναφέρουν στα «ΝΕΑ» πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι οι αρχικές χορηγήσεις έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο το 2023, όταν και ανήλθαν σε 7.851, καθώς εκείνη τη χρονιά προαναγγέλθηκαν οι αυξήσεις στα κατώτατα όρια επένδυσης για την απόκτηση άδειας διαμονής, οι οποίες εφαρμόστηκαν το 2024. Εκτοτε, έχουν μειωθεί σημαντικά και διαμορφώθηκαν στις 2.266 το 2025, στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2018. Η μείωση αυτή δείχνει πως ο κύκλος ζωής του προγράμματος σταδιακά οδεύει προς την ολοκλήρωσή του, αφήνοντας όμως πίσω του μια διαφορετική Ελλάδα.
Σημειώνεται πως στις αρχικές χορηγήσεις προστίθενται και οι ανανεώσεις, που υπολογίζονται σε 7.825 από το 2014 μέχρι σήμερα, αυξάνοντας τον συνολικό αριθμό σε 38.790. Αν υπολογιστεί δε ένα μέσο ποσό επένδυσης της τάξης των 350.000 ευρώ για κάθε «Χρυσή Βίζα», το πρόγραμμα έχει φέρει στη χώρα μας περισσότερα από 13,5 δισ. ευρώ σε 12 χρόνια. Ποσοστό, δηλαδή, που αντιστοιχεί περίπου στο 5% του ΑΕΠ. Σύμφωνα δε με τον πρόεδρο του Συλλόγου Μεσιτών Αττικής Λευτέρη Ποταμιάνο, ο «τζίρος» από τις αγοραπωλησίες που έγιναν σε αυτό το πλαίσιο την περίοδο 2016-24 υπολογίζεται γύρω στα 6 δισ. ευρώ.
Το πρόγραμμα «Χρυσή Βίζα» δημιουργήθηκε από την κυβέρνηση Σαμαρά – Βενιζέλου με τον νόμο 4251/2014, με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό, σε μια εποχή που τα χρήματα έφευγαν από την Ελλάδα με ταχείς ρυθμούς, ενώ οι εισροές ήταν μηδαμινές. Αρχικά, θεσπίστηκε κατώτατο όριο επένδυσης 250.000 ευρώ σε ακίνητα για την απόκτηση άδειας διαμονής από ιδιώτες προερχόμενους εκτός Ευρώπης.
Το κατώτατο όριο έχει αυξηθεί σταδιακά στις 800.000 ευρώ σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και νησιά με πληθυσμό άνω των 3.100 κατοίκων. Στην υπόλοιπη Ελλάδα, το κατώτατο όριο για αγορά ακινήτου είναι, από το 2024, στις 400.000 ευρώ. Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσφατη υπουργική απόφαση, «Χρυσή Βίζα» χορηγείται και για ελάχιστη επένδυση 250.000 ευρώ για ακίνητα των οποίων η χρήση μετατρέπεται από εμπορική ή βιομηχανική σε οικιστική (ανεξαρτήτως τοποθεσίας), καθώς και για τις ανακαινίσεις διατηρητέων κτιρίων.
Ποιοι είναι οι «χρυσοί επενδυτές»
Στην Ελλάδα, οι περισσότερες χρυσές θεωρήσεις έχουν καταλήξει σε πολίτες από την Κίνα (16.955 αρχικές χορηγήσεις και 4.848 ανανεώσεις), ενώ ακολουθούν Τουρκία (3.936 χορηγήσεις και 514 ανανεώσεις) και Λίβανος (1.251 χορηγήσεις και 218 ανανεώσεις). Επονται το Ιράν, η Ρωσία, η Αίγυπτος, το Ισραήλ και η Βρετανία με 700-1.000 αρχικές χορηγήσεις. Περίπου 11.400 είναι οι αιτήσεις που εκκρεμούν (9.818 χορηγήσεις και 1.563 ανανεώσεις), ενώ αυτές που έχουν απορριφθεί είναι μόλις 455 (344 για αρχική χορήγηση και 111 ανανεώσεις).
Το προνόμιο αυτό δίνεται από το 2020 και για άυλες επενδύσεις, δηλαδή τοποθετήσεις σε μετοχές ελληνικών εταιρειών, εισηγμένων και μη ή ακόμα και σε τραπεζικές καταθέσεις. Ωστόσο, ο εν λόγω «κλάδος» δεν έχει προσελκύσει μεγάλο ενδιαφέρον, με τις χορηγήσεις αδειών διαμονής να υπολογίζονται σε μόλις 301, εκ των οποίων οι 117 σε Κινέζους.
Η «Χρυσή Βίζα» παρέχει στον επενδυτή άδεια διαμονής διάρκειας πέντε ετών, η οποία συνεπάγεται και ελεύθερη κίνηση εντός της ΕΕ. Η «εξίσωση» με τους Ευρωπαίους πολίτες σε ό,τι αφορά την ελεύθερη μετακίνηση έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμα και από θεσμούς της Ένωσης.
Το 2022 η Κομισιόν κάλεσε τα κράτη – μέλη να καταργήσουν προγράμματα πολιτογράφησης επενδυτών («χρυσά διαβατήρια»), όπως αυτά της Κύπρου και της Μάλτας και να αυστηροποιήσουν τους ελέγχους για τη χορήγηση «Χρυσής Βίζα» για λόγους ασφαλείας. Τον Απρίλιο του 2025, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε το πρόγραμμα της Μάλτας παράνομο, τονίζοντας ότι η υπηκοότητα της ΕΕ δεν μπορεί να αποτελεί εμπόρευμα.
