Αυξάνεται η δυσαρέσκεια για τη χρήση του ΧΥΤΑ Λέσβου ως βασικός, όπως έχει καταλήξει να είναι, χώρος ταφής των θανατωθέντων ζώων λόγω του αφθώδους πυρετού. Σημειώνεται πως σε διάστημα 14 ημερών –έως και την Τρίτη 2 Ιουνίου- είχαν θαφτεί στον ειδικό χώρο μέσα στον ΧΥΤΑ, 11.000 ζώα.
Το παρασκήνιο της απόφασης για μαζική ταφή ζώων (βοοειδή και αιγοπρόβατα) στον ΧΥΤΑ της Λέσβου, στο πλαίσιο των μέτρων ασφάλειας για τη διαχείριση του αφθώδους πυρετού, είναι πλούσιο. H πρώτη φορά που έπεσε στο τραπέζι η χρήση του ΧΥΤΑ ήταν στην αρχή της κρίσης, όταν και προτάθηκε να θάβεται στο «κύτταρο» του ΧΥΤΑ το απορριφθέν γάλα από τα αιγοπρόβατα.
Η ΔΕΔΑΠΑΛ (Εταιρεία Διαχείρισης Απορριμμάτων Λέσβου) και ο Δήμος Μυτιλήνης απέρριψαν αμέσως την πρόταση, ενέργεια με την οποία συντάχθηκε και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, δεδομένου ότι το κύτταρο δεν διαθέτει τα ειδικά φίλτρα για να επεξεργαστεί βιολογικά απορρίμματα όπως το γάλα.
Δεν άργησε να ακολουθήσει η πρόταση για ταφή των ζώων που θανατώνονται λόγω του αφθώδους πυρετού, με την κτηνιατρική υπηρεσία του νησιού να πιέζει για χρήση του ΧΥΤΑ. Η καθυστέρηση των δύο δήμων της Λέσβου να ορίσουν έναν χώρο ταφής, ως όφειλαν, οδήγησε την Περιφέρεια, η οποία διέβλεπε ότι χώρος για την ταφή δεν θα οριζόταν όπως όλα έδειχναν, να εντείνει τις πιέσεις προς τη ΔΕΔΑΠΑΛ και τον ΦΟΔΣΑ (Φορέας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) Βορείου Αιγαίου.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του in, η κτηνιατρική υπηρεσία της Περιφέρειας και το ΥΠΑΑΤ απηύθυναν πολλά αιτήματα -προφορικά και γραπτά- για χρήση του ΧΥΤΑ.
Καθώς ο χρόνος άρχισε να πιέζει ασφυκτικά και με το επιχείρημα πως τα μαντριά των κτηνοτρόφων στη Λέσβο είναι σε μεγάλο βαθμό δυσπρόσιτα -μιας και πρόκειται για εκτροφές ελεύθερης βοσκής – και δεν είναι εύκολο για τα μηχανήματα να πλησιάζουν στα σημεία, η πίεση για χρήση του ΧΥΤΑ, εντάθηκε. Κάποια στιγμή ακούστηκε και απειλή για επιστράτευση της αστυνομίας έτσι ώστε να οδηγούνται τα θανατωθέντα ζώα στον ΧΥΤΑ.
Ο νόμος που εξέδωσε πρόσφατα το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σύμφωνα με τον οποίο θανατωθέντα ζώα λόγω ζωονόσων μπορούν να θάβονται σε έναν ΧΥΤΑ, όταν ο δήμος μιας περιοχής δεν έχει ορίσει κάποιον χώρο, είναι το στοιχείο που «έδεσε τα χέρια» του ΦΟΔΣΑ.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του in, στη διοίκηση του ΦΟΔΣΑ υπήρξε έντονη δυσαρέσκεια με το γεγονός πως με μια βιαστική και γενικόλογη ρύθμιση του ΥΠΑΑΤ και χωρίς να απασχολεί την Περιφέρεια και το υπουργείο αν αυτή η πρόταση είναι περιβαλλοντικά αποδεκτή, επιλέχθηκε «ελαφρά τη καρδία» ο συγκεκριμένος χώρος στον οποίο συγκεντρώνονται τα απορρίμματα ενός μεγάλου σε έκταση νησιού.
Ο νόμος του ΥΠΑΑΤ για «επιστράτευση» των ΧΥΤΑ όταν δεν έχει οριστεί άλλος χώρος ταφής, βρίσκει σκεπτικό το ΥΠΕΝ ειδικά όταν πρόκειται για έναν τόσο μεγάλο ΧΥΤΑ όσο της Λέσβου
Οπως μας συνόψισαν την κατάσταση καλά πληροφορημένες πηγές: «αυτό που τους ένοιαζε ήταν να αυξήσουν γρήγορα τον ρυθμό θανάτωσης και ταφής των αιγοπροβάτων γιατί είχαν μείνει δραματικά πίσω. Στην αρχή, ΥΠΑΑΤ και Περιφέρεια δεν μπορούσαν καν να καταλάβουν πως είναι εκτός λογικής και παράνομο να μπουν θανατωμένα αιγοπρόβατα μέσα στο κύτταρο. Δεν γνώριζαν καν πως τα κύτταρα έχουν προδιαγραφές στατικότητας, πως χρειάζεται προσοχή γιατί υπάρχουν συνθήκες ευφλεκτότητας λόγω του βιοαερίου μέσα σε ένα κύτταρο. Πως η ρίψη ασβέστη, όταν ρίχνουν στον λάκκο αιγοπρόβατα, μπορεί να οδηγήσει σε πυρκαγιά. Δεν γνώριζαν καν πως το “κύτταρο” της Λέσβου έχει φτάσει στα όρια του».
Ο ΧΥΤΑ, στο μέσον της εικόνας, έχει ήδη ένα επιβαρυμένο κύτταρο στο οποίο δεν απομένει περισσότερος από ένας χρόνος ζωής
«Ο ΧΥΤΑ να βάλει πλάτη»
Οταν ο αφθώδης πυρετός «μπήκε» στον Μεσότοπο -την πιο κτηνοτροφική περιοχή της Λέσβου- και καθώς οι προβληματικές και πρόχειρες ταφές των ζώων άρχισαν να βλέπουν ολοένα και πιο συχνά το φως της δημοσιότητας, δημιουργήθηκε η ανάγκη να ταφούν άμεσα περίπου 8.000 αιγοπρόβατα.
Η αποκάλυψη των μαζικών ταφών στο Σκαλοχώρι, οδήγησε σε νέα πίεση εκ μέρους του ΥΠΑΑΤ και της Περιφέρειας προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου να δοθεί το πράσινο φως για χρήση του ΧΥΤΑ. Ακούγοντας τους προβληματισμούς και τις ενστάσεις του ΦΟΔΣΑ, η γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου δεν ενεργοποίησε τη χρήση του ΧΥΤΑ.
Ακολούθησε μια γεμάτη εντάσεις τηλεδιάσκεψη στις 8 Μαΐου στην οποία συμμετείχαν στελέχη του ΦΟΔΣΑ και κεντρικά στελέχη του ΥΠΑΑΤ και του ΥΠΕΝ.
Το ΥΠΕΝ ζήτησε από πλευράς του να εκπονηθεί μια μελέτη για την ταφή των ζώων στον ΧΥΤΑ. Το ΥΠΑΑΤ απάντησε σε έντονο τόνο πως δεν υπάρχει χρόνος για μελέτες και ζήτησε να παρακαμφθεί αυτό το βήμα, αφού άλλωστε δεν είναι προαπαιτούμενο της κατεπείγουσας διαδικασίας που το ίδιο το ΥΠΑΑΤ έχει ορίσει.
Παρά τη δυσαρέσκεια του ΥΠΕΝ και του ΦΟΔΣΑ, η παραίνεση «να βάλει ο ΧΥΤΑ πλάτη» λόγω της έκτακτης κατάστασης στο νησί, εισακούστηκε.
Το in ρώτησε τον Μανώλη Γραφάκο, Γενικό Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ και τον Ευστάθιο Σταθόπουλο, Γενικό Γραμματέα Δασών του ΥΠΕΝ για την απόφαση να θαφτούν τα ζώα στον ΧΥΤΑ Λέσβου. Αμφότεροι σημείωσαν πως αυτή η απόφαση ελήφθη αναγκαστικά μετά την απουσία απόφασης ενός χώρου ταφής όλο το προηγούμενο διάστημα. Οπως μας είπαν, για το κοινό καλό και λόγω της εκρηκτικής κατάστασης, ήταν σώφρον ο ΧΥΤΑ «να βάλει πλάτη».
