εφεσος

Σύμφωνα με την παράδοση η εικόνα φιλοτεχνήθηκε από τον Ευαγγελιστή Λουκά και μεταφέρθηκε από την Ιερουσαλήμ στην Έφεσο. Μετά την περίοδο της Εικονομαχίας, τον 9ο αιώνα, ο μοναχός Αγάθωνας έφθασε στη Λέσβο μεταφέροντας τμήμα της εικόνας της Θεοτόκου.

Η Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος συνήλθε στην Έφεσο το 431 από τον Θεοδόσιο Β’. Συμμετείχαν 200 επίσκοποι, ανάμεσα στους οποίους ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας ως προεδρεύων.

Οἱ Ἅγιοι Ἑπτὰ Παῖδες ἐν Ἐφέσῳ Μαξιμιλιανός, Ἐξακουστοδιανός, Ἰαμβιλίχος, Μαρτινιανός, Διονύσιος, Ἀντωνῖνος (κατ᾿ ἄλλους Ἰωάννης) καὶ Κωνσταντῖνος Στὰ μέσα τοῦ 3ου αἰῶνα μ.Χ., ὅταν ὁ αὐτοκράτωρ Δέκιος ἄναψε τὸ καμίνι τῶν διωγμῶν καὶ χωρὶς καμιὰ διάκριση βασάνιζε καὶ σκότωνε νέους καὶ γέρους, τότε καὶ ἑπτὰ παῖδες, Μαξιμιλιανός, Ἐξακουστοδιανός, Ἰαμβιλίχος, Μαρτι