Οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, δεν κατέληξαν σε κάποια νέα πρόοδο κατά τις συνομιλίες της περασμένης εβδομάδας στο Κρεμλίνο για μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία.
Η Ρωσία ενδέχεται τώρα να εκμεταλλευτεί ένα νέο στρατηγικό πλεονέκτημα ,αυτό της αυξανόμενης αντιπαλότητας μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης.
Την Τρίτη, ο Τραμπ κλιμάκωσε την κριτική προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, δηλώνοντας στο Politico ότι οι ευρωπαϊκές χώρες είναι «αδύναμες» και «σε παρακμή» εξαιτίας της μεταναστευτικής τους πολιτικής. Παράλληλα, υποστήριξε πως η Ρωσία έχει το «πάνω χέρι» στον πόλεμο και ότι ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, πρέπει να «αρχίσει να αποδέχεται τα πράγματα» για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Οι δηλώσεις αυτές έρχονται μία εβδομάδα μετά τη δημοσίευση μιας νέας στρατηγικής εθνικής ασφάλειας από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία κατηγορεί ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για «μη ρεαλιστικές προσδοκίες» στον πόλεμο και τους καταλογίζει ότι εμποδίζουν μια ειρηνευτική συμφωνία. Το κείμενο ισχυρίζεται ότι «η μεγάλη πλειοψηφία των Ευρωπαίων επιθυμεί την ειρήνη», αλλά αυτή η επιθυμία δεν μετατρέπεται σε πολιτική «λόγω της υπονόμευσης των δημοκρατικών διαδικασιών από τις ίδιες τις κυβερνήσεις».
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αντέδρασε έντονα, σημειώνοντας πως μέρος της αμερικανικής στρατηγικής είναι «απαράδεκτο από ευρωπαϊκή σκοπιά», υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται «τη βοήθεια των ΗΠΑ για να σώσει τη δημοκρατία».
Ρωσία: «Το νέο δόγμα των ΗΠΑ συμφωνεί με το όραμά μας»
Η οξεία κριτική του Τραμπ προς την Ευρώπη λειτούργησε ως διπλωματικό «δώρο» για το Κρεμλίνο. Ο εκπρόσωπος της ρωσικής προεδρίας, Ντμίτρι Πεσκόφ, χαιρέτισε το αμερικανικό έγγραφο, δηλώνοντας ότι «συμφωνεί με το όραμά μας». Συμπλήρωσε ότι η «απόχρωση» της νέας στρατηγικής δείχνει πως η Ουάσινγκτον επιδιώκει διάλογο και «εποικοδομητικές σχέσεις» με τη Ρωσία.
Στο ίδιο κλίμα, ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων και βασικός μεσολαβητής στις πρόσφατες συζητήσεις Μόσχας–Ουάσινγκτον, εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να ενισχύσει το αφήγημα της Ρωσίας. Σε αναρτήσεις του στο «X», χαιρέτισε τη στάση του Τραμπ, προειδοποιώντας —όπως και ο Τραμπ— ότι «η Ευρώπη πρέπει να είναι πολύ προσεκτική».
Η ρωσική ρητορική κλιμακώθηκε ακόμη περισσότερο. Ο πολιτικός επιστήμονας Σεργκέι Καραγάνοφ δήλωσε στη ρωσική τηλεόραση ότι η Μόσχα «βρίσκεται σε πόλεμο με την Ευρώπη», όχι με την «άθλια» Ουκρανία. Παράλληλα, ο Βλαντίμιρ Πούτιν επανέλαβε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για πόλεμο με την Ευρώπη, αν και —όπως είπε— δεν σκοπεύει να τον ξεκινήσει.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι πραγματοποίησε περιοδεία στην Ευρώπη, συναντώντας ηγέτες σε Λονδίνο, Παρίσι και Βερολίνο, καθώς και αξιωματούχους του ΝΑΤΟ και της ΕΕ στις Βρυξέλλες. Στόχος του ήταν να εξασφαλίσει ενισχυμένη στήριξη προς το Κίεβο, τη στιγμή που το Κρεμλίνο εντείνει τις πληροφοριακές του επιχειρήσεις με στόχο τη διάβρωση της ευρωπαϊκής ενότητας και τη συνοχή του ΝΑΤΟ.
Η Μόσχα φαίνεται να επιδιώκει την καλλιέργεια φόβου και αβεβαιότητας στην Ευρώπη, εκμεταλλευόμενη τις νέες εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις μετά τις δηλώσεις του Τραμπ.
Η Ευρώπης δεν μπορεί να σώσει τον Ζελένσκι
Ο Ζελένσκι αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ότι αν δώσει πάρα πολλά στον Πούτιν, η Ουκρανία θα καταστεί ακυβέρνητη.
«Στεκόμαστε στο πλευρό της Ουκρανίας», δεσμεύτηκε ο Κιρ Σταρμερ μετά τη διοργάνωση μιας συνόδου κορυφής για τον Ζελένσκι και τους κορυφαίους Ευρωπαίους συμμάχους του στη Ντάουνινγκ Στριτ τη Δευτέρα. «Σας υποστηρίζουμε στη σύγκρουση και σας υποστηρίζουμε στις διαπραγματεύσεις για να διασφαλίσουμε ότι θα επιτευχθεί μια δίκαιη και διαρκής συμφωνία».
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι «κανείς δεν πρέπει να αμφιβάλλει για την υποστήριξή μας προς την Ουκρανία» και πρόσθεσε ότι «το πεπρωμένο αυτής της χώρας είναι το πεπρωμένο της Ευρώπης». Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υποσχέθηκε ότι η Ευρώπη έχει «πολλά χαρτιά στα χέρια της». Ο Ζελένσκι μεταβήκε χθες από το Λονδίνο στη Ρώμη, όπου η πιστή υποστηρίκτριά του Τζιόρτζια Μελόνι του πρόσφερε ακόμη περισσότερες αγκαλιές, ενώ ο Πάπας Λέων του έδωσε την ευλογία του.
Όσον αφορά τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες που δεν συμμετείχαν στη συνάντηση του Λονδίνου, η Ουγγαρία σύναψε συμφωνία για τη συνέχιση της εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Τουρκίας, αψηφώντας την από καιρό αναβαλλόμενη ευρωπαϊκή απαγόρευση. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Peter Szijjarto, βρίσκεται στη Μόσχα για συνομιλίες με τον Ρώσο ομόλογό του.
Παρ’ όλα αυτά, έχει σημειωθεί κάποια συγκεκριμένη πρόοδος όσον αφορά το πολύ αναθεωρημένο σχέδιο ειρήνης του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο έχει πλέον περιοριστεί από τα αρχικά 28 σημεία. Η Ευρώπη και η Ουκρανία βρίσκονται πιο κοντά σε μια ενιαία θέση, της οποίας κεντρικό σημείο είναι η επιμονή του Ζελένσκι ότι η Ουκρανία δεν μπορεί και δεν θα παραχωρήσει περισσότερο έδαφος στον Πούτιν.
Σύμφωνα με τον απερχόμενο απεσταλμένο του Τραμπ για την Ουκρανία, στρατηγό Κιθ Κέλογκ, τα δύο κύρια ζητήματα που απομένουν να επιλυθούν για την επίτευξη συμφωνίας αφορούν το έδαφος – κυρίως το μέλλον του Ντονμπάς – και το ποιος θα ελέγχει τον πυρηνικό σταθμό Ζαπορίζια της Ουκρανίας, τον μεγαλύτερο της Ευρώπης, ο οποίος βρίσκεται επί του παρόντος υπό ρωσική κατοχή.
Ο Κέλογκ πιθανώς υπεραπλουστεύει, καθώς ο κατάλογος των απαιτήσεων του Πούτιν περιλαμβάνει επίσης οδυνηρές μειώσεις στο μέγεθος του ουκρανικού στρατού, συνταγματική ουδετερότητα, de jure αναγνώριση των κατεχόμενων εδαφών ως μέρος της Ρωσίας και περιορισμούς στο είδος των εγγυήσεων ασφάλειας εκτός ΝΑΤΟ που προσφέρουν στο Κίεβο οι δυτικοί σύμμαχοί του. Ωστόσο, η επιμονή του Κρεμλίνου να ελέγχει το τελευταίο 20% της περιοχής του Ντονέτσκ, το οποίο μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να κατακτήσει, αναδεικνύεται ως ανασταλτικός παράγοντας για την επίτευξη συμφωνίας.
Ο Ζελένσκι δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να πάρει τα χρήματα και τα όπλα που χρειάζεται η Ουκρανία. Ταυτόχρονα, βλέπει την αξιοπιστία του στην πατρίδα του να υπονομεύεται από ένα σκληρό σκάνδαλο διαφθοράς, στο οποίο εμπλέκονται ορισμένοι από τους στενότερους συνεργάτες του σε ένα σχέδιο κερδοσκοπίας από τον πόλεμο ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων (75 εκατομμύρια λίρες). Ο Τραμπ – ο οποίος νωρίτερα φέτος χαρακτήρισε τον Ζελένσκι «δικτάτορα» – ζήτησε αυτή την εβδομάδα τη διεξαγωγή νέων εκλογών στην Ουκρανία, υπονομεύοντας περαιτέρω τη θέση του Ζελένσκι.
Ο Ζελένσκι βρίσκεται σε ένα αδιέξοδο. Η συμμόρφωση με το ειρηνευτικό σχέδιο των ΗΠΑ για την εγκατάλειψη του Ντονμπάς θα οδηγήσει σε πολιτική και στρατιωτική κρίση στο Κίεβο. Αυτό του αφήνει λίγες επιλογές. Ακόμα και αν οι σύμμαχοι του Ζελένσκι στην Ευρώπη καταφέρουν με κάποιο τρόπο να βρουν περισσότερα χρήματα για να χρηματοδοτήσουν τη συνεχιζόμενη πολεμική προσπάθεια του Κιέβου, υπάρχει μια καταστροφική έλλειψη νέων Ουκρανών που είναι πρόθυμοι να πολεμήσουν.
Οι εισαγγελείς έχουν ανοίξει το συγκλονιστικό αριθμό των 235.000 ποινικών υποθέσεων για λιποταξία από τον ουκρανικό στρατό από την αρχή του πολέμου – συμπεριλαμβανομένων 176.000 αδικαιολόγητων απουσιών από τον Νοέμβριο του 2024. Αυτό σημαίνει ότι περισσότεροι στρατιώτες έχουν αποδράσει από τον ουκρανικό στρατό από όσους υπηρετούν σήμερα στους στρατούς της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας μαζί. Ταυτόχρονα, οι ρωσικές δυνάμεις πέτυχαν ένα ζοφερό ορόσημο στον αμείλικτο πόλεμο με πυραύλους και drones εναντίον της υποδομής του ηλεκτρικού δικτύου της Ουκρανίας την περασμένη εβδομάδα, προκαλώντας πλήρη διακοπή ρεύματος στην πρωτεύουσα της επαρχίας Σούμι για μια ολόκληρη ημέρα.
Σε αυτή τη δύσκολη κατάσταση, ο Ζελένσκι χρειάζεται όλους τους φίλους που μπορεί να αποκτήσει. Κρίσιμο, όμως, είναι ότι δε χρειάζεται μόνο τη φιλία τους, αλλά και την πρακτική βοήθειά τους σε χρήματα και όπλα. Όμως η υποστήριξη προς την Ουκρανία από μόνη της δεν αρκεί. Το πιο καθοριστικό μέτωπο στην τελική φάση του πολέμου είναι η μάχη να πεισθεί ο Πούτιν ότι το κόστος της συνέχισης του πολέμου είναι μεγαλύτερο από το κόστος του τερματισμού του.
Οι σταδιακά αυξανόμενες κυρώσεις ίσως πιέζουν την πολεμική οικονομία της Ρωσίας, αλλά απέχουν πολύ από το να τη συντρίψουν πλήρως.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, κατά τη διάρκεια σημερινών δηλώσεών του, τόνισε ότι η Ρωσία δεν επιθυμεί κλιμάκωση με την Ευρώπη, προειδοποιώντας παράλληλα πως θα απαντήσει σε οποιαδήποτε εχθρική ενέργεια, δίνοντας μάλιστα και συγκεκριμένα παραδείγματα.
Κατά τη διάρκεια της «ώρας της κυβέρνησης» στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η χώρα του δεν έχει καμία πρόθεση να εμπλακεί σε πόλεμο με την Ευρώπη, αλλά δεν θα διστάσει να αντιδράσει αν υπάρξουν εχθρικές κινήσεις από πλευράς των Ευρωπαίων.
Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε ειδικά στην πιθανότητα ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία, αλλά και στα σχέδια απαλλοτρίωσης των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
«Όπως έχει τονίσει ο πρόεδρος [Βλαντίμιρ Πούτιν], δεν έχουμε καμία πρόθεση να πάμε σε πόλεμο με την Ευρώπη. Δεν έχουμε τέτοιες προθέσεις.
Αλλά θα απαντήσουμε σε οποιαδήποτε εχθρική ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ευρωπαϊκών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ουκρανία και της απαλλοτρίωσης ρωσικών περιουσιακών στοιχείων. Είμαστε ήδη προετοιμασμένοι για αυτή την αντίδραση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Λαβρόφ.
