Συναγερμός έχει σημάνει στο Ομάν για μια τεράστια πετρελαιοκηλίδα που έχει δημιουργηθεί από δεξαμενόπλοιο το οποίο έχει προσαράξει κοντά σε προστατευόμενη θαλάσσια περιοχή, μεταφέροντας σχεδόν ένα εκατομμύριο βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου με προορισμό την Ασία.
Η κυβέρνηση του Ομάν ανακοίνωσε τη Δευτέρα 10 Αυγούστου ότι η διαρροή από το Caroline Bezengi έχει δημιουργήσει πετρελαιοκηλίδα έκτασης περίπου 390 τετραγωνικών χιλιομέτρων κοντά στα νησιά Hallaniyat.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, 400 τετραγωνικά χιλιόμετρα αντιστοιχούν περίπου στην επιφάνεια ενός τετραγώνου με πλευρά 20 χιλιομέτρων.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις για την πραγματική έκταση της ρύπανσης διαφέρουν. Το Reuters αναφέρει ότι η Greenpeace είχε υπολογίσει μέσω δορυφορικών εικόνων την πετρελαιοκηλίδα σε περίπου 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ νεότερη ανάλυση που επικαλείται το Associated Press ανέβαζε την έκταση ακόμη και στα περίπου 800 τετραγωνικά χιλιόμετρα στις 7 Αυγούστου, βάσει εκτιμήσεων της Greenpeace και της ολλανδικής PAX.
Οι διαφορετικές εκτιμήσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι κάποια από αυτές είναι λανθασμένη, καθώς προέρχονται από διαφορετικές ημερομηνίες και μεθόδους αποτύπωσης της πετρελαιοκηλίδας.
Μόλις επτά χιλιόμετρα από τις ακτές
Σύμφωνα με την Περιβαλλοντική Αρχή του Ομάν, η πετρελαιοκηλίδα εκτείνεται βορειοανατολικά των νησιών και βρίσκεται σε απόσταση περίπου επτά χιλιομέτρων από την ακτή.
Οι αρχές υποστηρίζουν, πάντως, ότι επί του παρόντος δεν υπάρχει κίνδυνος για κρίσιμες εγκαταστάσεις της περιοχής, μεταξύ των οποίων μονάδες αφαλάτωσης νερού και τουριστικές υποδομές.
Η περιοχή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία λόγω της οικολογικής της σημασίας.
Ο σουλτάνος του Ομάν, Haitham bin Tarik, είχε εκδώσει βασιλικό διάταγμα το 2025 για τη δημιουργία προστατευόμενης φυσικής περιοχής γύρω από τα νησιά Hallaniyat.
Στα νερά της περιοχής ζουν, μεταξύ άλλων, οι εξαιρετικά σπάνιες φάλαινες humpback της Αραβικής Θάλασσας, καθώς και κορμοράνοι της Σοκότρα.
Σχεδόν ένα εκατομμύριο βαρέλια ρωσικού πετρελαίου
Το Caroline Bezengi έχει μήκος περίπου 274 μέτρα και, σύμφωνα με το Reuters, μετέφερε σχεδόν ένα εκατομμύριο βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου προς την Ασία.
Το πλοίο είχε φορτώσει το πετρέλαιο στο ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα τον Απρίλιο και πέρασε από τη Διώρυγα του Σουέζ στα τέλη Μαΐου, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων που εξέτασε το Reuters.
Τα προβλήματα άρχισαν στις 8 Ιουνίου, όταν το δεξαμενόπλοιο βρισκόταν ανοικτά της Υεμένης, κοντά στο λιμάνι Μουκάλα.
Δύο πηγές στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας ανέφεραν στο Reuters ότι οι πρώτες εκτιμήσεις έδειχναν πως είχε σημειωθεί έκρηξη πάνω στο πλοίο. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, καμία πλευρά δεν έχει αναλάβει την ευθύνη για επίθεση στο δεξαμενόπλοιο και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως τι προκάλεσε τη ζημιά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ταυτότητα του Caroline Bezengi.
Reuters και France 24 το εντάσσουν στον αποκαλούμενο ρωσικό «shadow fleet», τον «σκιώδη στόλο» παλαιότερων δεξαμενόπλοιων που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου εν μέσω των δυτικών κυρώσεων. Το France 24 έχει επίσης περιγράψει το Caroline Bezengi ως δεξαμενόπλοιο του «shadow fleet» που μεταφέρει ρωσικά καύσιμα και διαρρέει πετρέλαιο σε προστατευόμενα ύδατα του Ομάν.
Ο όρος δεν αφορά τον ρωσικό πολεμικό στόλο, αλλά ένα δίκτυο εμπορικών τάνκερ, πολλά από τα οποία είναι μεγάλης ηλικίας, χρησιμοποιούν διαφορετικές σημαίες και συχνά δεν διαθέτουν τη συνήθη ασφαλιστική κάλυψη από δυτικούς ομίλους.
Το Caroline Bezengi κατασκευάστηκε το 2001. Σύμφωνα με το Reuters, εμφανιζόταν σε δημόσιες ναυτιλιακές βάσεις δεδομένων με σημαία Καμερούν, αλλά ήταν μεταξύ 39 πλοίων που αφαιρέθηκαν από το νηολόγιο του Καμερούν τον Ιούνιο.
Κυρώσεις από ΕΕ και Βρετανία
Το δεξαμενόπλοιο βρίσκεται σε λίστες κυρώσεων πολλών χωρών και οργανισμών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμπεριλάβει επισήμως το CAROLINE BEZENGI, IMO 9224439, στη λίστα των πλοίων που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικού αργού πετρελαίου.
Αντίστοιχα, η βρετανική κυβέρνηση το περιλαμβάνει στην κατηγορία πλοίων που εμπλέκονται στη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου προς τρίτες χώρες.
Σύμφωνα με το Reuters, κυρώσεις στο πλοίο έχουν επίσης επιβάλει η Ουκρανία, ο Καναδάς και η Ελβετία.
Greenpeace: «Πετρελαϊκή καταστροφή» σε προστατευόμενη περιοχή
Η Greenpeace έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου, κάνοντας λόγο για ταχεία επιδείνωση της κατάστασης.
Σε ανακοίνωσή της στις 5 Αυγούστου ανέφερε ότι νέες δορυφορικές εικόνες έδειχναν πως η διαρροή από το Caroline Bezengi είχε αυξηθεί δραματικά κοντά στο ακατοίκητο νησί Al Qibliyah, στο αρχιπέλαγος Al Hallaniyat.
Η οργάνωση υπολόγιζε ότι το πλοίο ήταν σχεδόν πλήρως φορτωμένο όταν προσάραξε και ότι μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια πετρελαίου. Η εκτίμηση αυτή είναι χαμηλότερη από την αναφορά του Reuters για φορτίο κοντά στο ένα εκατομμύριο βαρέλια, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι ακριβείς ποσότητες δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως δημοσίως.
Δορυφορικές εικόνες που εξέτασε το Associated Press είχαν δείξει επίσης ότι το πλοίο είχε βυθιστεί περισσότερο στο νερό καθώς η κατάστασή του επιδεινωνόταν.
Ο φόβος να φτάσει το πετρέλαιο στην ακτή
Ο Tony Gutierrez, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μικροβιολογίας και Βιοτεχνολογίας στο Heriot-Watt University του Εδιμβούργου, εκτίμησε ότι μια διαρροή τέτοιου μεγέθους απαιτεί εκτεταμένη επιχείρηση αντιμετώπισης.
Μεταξύ των μέτρων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν είναι η ρίψη ειδικών διασκορπιστικών ουσιών από αεροσκάφη, καθώς και πλωτά φράγματα και εξοπλισμός περισυλλογής του πετρελαίου πριν αυτό φτάσει στις ακτές ή καταλήξει στον πυθμένα.
Ο ειδικός προειδοποίησε ότι η περιβαλλοντική ζημιά θα είναι σημαντικά μεγαλύτερη εάν το πετρέλαιο μεταφερθεί σε ρηχά νερά και φτάσει στην ακτογραμμή, όπου μπορούν να πληγούν κοράλλια, ψάρια και πτηνά.
Παρέπεμψε μάλιστα στην καταστροφή του Exxon Valdez στην Αλάσκα το 1989, επισημαίνοντας ότι κατάλοιπα πετρελαίου μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για πολλά χρόνια μετά από μια μεγάλη διαρροή.
Η πετρελαιοκηλίδα συνέχιζε να εξαπλώνεται
Ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το Reuters και ειδικούς στη ναυτιλία είχε δείξει ήδη από τα τέλη Ιουλίου ότι η πετρελαιοκηλίδα συνέχιζε να εξαπλώνεται γύρω από το προσαραγμένο πλοίο.
Το Associated Press είχε επίσης καταγράψει από δορυφορικά δεδομένα την ταχεία αύξηση της ρύπανσης μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, καθώς και ενδείξεις ότι πετρέλαιο είχε ήδη φτάσει σε τμήματα της προστατευόμενης περιοχής.
Οι αρχές του Ομάν ανακοίνωσαν τώρα ότι επιχειρούν να αντιμετωπίσουν τη διαρροή. Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι να περιοριστεί το πετρέλαιο προτού πλησιάσει περισσότερο στις ακτές ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια οικοσυστήματα της περιοχής.
