Η μαζική είσοδος περίπου 70.000 ανθρώπων από το Μαρόκο στη Θέουτα ανέδειξε την ευαλωτότητα της Ισπανίας απέναντι στην δυνατότητα του βασιλιά Μοχάμεντ ΣΤ να χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί.
Η Θέουτα, ένας από τους δύο ισπανικούς θύλακες στη βόρεια Αφρική, βρέθηκε στο επίκεντρο μιας κρίσης που ξεπερνά κατά πολύ το ζήτημα της φύλαξης συνόρων.
Σύμφωνα με την ανάλυση των Financial Times, η κρίση έδειξε ότι, παρότι η οικονομία του Μαρόκου είναι περίπου το ένα δέκατο της ισπανικής, το Ραμπάτ διαθέτει σημαντική επιρροή στη σχέση του με τη Μαδρίτη.
Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί στη βόρεια μαροκινή πόλη Φνιντέκ, κοντά στα σύνορα με τη Θέουτα, κρατώντας φωτογραφίες των αγνοούμενων συγγενών τους, τις οποίες δείχνουν στους περαστικούς, με την ελπίδα ότι κάποιος θα μπορέσει να τους δώσει πληροφορίες για την τύχη τους.
Η ίδια αυτή στενή λωρίδα γης βρέθηκε στο επίκεντρο της διεθνούς επικαιρότητας, όταν περίπου 72.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, το μικρό ισπανικό έδαφος στη βόρεια Αφρική, προκαλώντας μία άνευ προηγουμένου μεταναστευτική κρίση.
Την ώρα που οι υπουργοί Εσωτερικών των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμμετείχαν την Τρίτη σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη για την αντιμετώπιση της συνεχιζόμενης έντασης, στην άλλη πλευρά των συνόρων το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν στον βαρύ απολογισμό των θυμάτων.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, άκουσε τους υπουργούς Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης να στέλνουν μήνυμα στήριξης στο πρόσωπό του για την κρίση στη Θέουτα, δίνοντας έμφαση στην προστασία των εξωτερικών συνόρων.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες εμφανίστηκαν ενωμένοι, επιχειρώντας να αφήσουν πίσω την έντονη πολιτική αντιπαράθεση των προηγούμενων ημερών μαζί του, ενώ στο επίκεντρο βρέθηκαν η δράση των κυκλωμάτων διακινητών, η παραπληροφόρηση μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η επιτάχυνση των επιστροφών παράτυπων μεταναστών.
Και ας είχε προηγηθεί λίγες ώρες νωρίτερα ένας μικρός «εμφύλιος» στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Διότι ο Σάντσεθ εξαπέλυσε επίθεση κατά κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την κριτική που άσκησαν στον τρόπο με τον οποίο η χώρα του διαχειρίστηκε την κρίση στα νότια σύνορα της χώρας τους και ενώ μεταξύ τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν μπορούσαν να συνεννοηθούν για την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική.
Σε επιστολή του προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Σάντσεθ καταδίκασε αντιδράσεις που, όπως ανέφερε, καθοδηγούνται από «προκαταλήψεις, fake news, άγνοια ή πολιτικές σκοπιμότητες» και ζήτησε την άμεση σύγκληση ευρωπαϊκής σύσκεψης για την αντιμετώπιση της κρίσης. Η οποία και πραγματοποιήθηκε.
Σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, τουλάχιστον 88 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Θέουτα και άλλοι 11 στο Μαρόκο, ενώ δεκάδες ακόμη εξακολουθούν να αγνοούνται
«Έχω μόνο έναν γιο», δήλωσε η Χαντίτζα, η οποία περίμενε στα σύνορα από το Σάββατο, παρακολουθώντας αδιάκοπα το ρεύμα των ανθρώπων που επέστρεφαν στο Μαρόκο, αναζητώντας τον 23χρονο γιο της.
«Δεν έχω κανένα νέο του. Δεν απαντά ούτε στο κινητό του τηλέφωνο», είπε, εξηγώντας ότι ταξίδεψε από την Ταγγέρη, πιστεύοντας πως ο άνεργος γιος της ήταν ανάμεσα σε όσους επιχείρησαν να περάσουν στη Θέουτα. «Δεν μου είπε ότι θα περνούσε τα σύνορα. Είναι μια τραγωδία», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών της Ισπανίας, περίπου 70.000 από τους ανθρώπους που πέρασαν στη Θέουτα στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας είχαν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο τις τελευταίες ημέρες.
Αναρτήσεις στο TikTok, στο Facebook και στο WhatsApp, οι οποίες υποστήριζαν ότι το Μαρόκο επέτρεπε τη διέλευση προς την Ισπανία, οδήγησαν χιλιάδες ανθρώπους στη Φνιντέκ, είτε πεζούς είτε με λεωφορεία και αυτοκίνητα, για να συμμετάσχουν στο μαζικό κύμα μετακίνησης προς τη Θέουτα.
Η Μαδρίτη αντέδρασε άμεσα, συνεργαζόμενη με το Ραμπάτ ώστε η μεγάλη πλειονότητα όσων πέρασαν τα σύνορα να επιστρέψει στο Μαρόκο μέσα σε 48 ώρες. Παράλληλα, η ισπανική κυβέρνηση διαχειριζόταν και την πολιτική κρίση που προκάλεσαν οι εκκλήσεις για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν.
Ορισμένοι από όσους επέστρεψαν υποστήριξαν ότι το έκαναν οικειοθελώς, όπως αναφέρει ο Guardian. Ο 19χρονος Αμπσελάμ από την Κενίτρα δήλωσε πως έμεινε για ημέρες χωρίς φαγητό και ζούσε μέσα στον φόβο. Όπως ανέφερε, ένας κάτοικος της Θέουτα τον φιλοξένησε, του προσέφερε τροφή και κατάλυμα, πριν αποφασίσει να επιστρέψει. «Δεν αξίζει τον κόπο. Δεν υπάρχουν δουλειές για όλους», είπε.
Άλλοι, ωστόσο, ανέφεραν ότι απομακρύνθηκαν υποχρεωτικά από την ισπανική επικράτεια. Ο 21χρονος Σίμο από την Τετουάν δήλωσε ότι η αστυνομία περικύκλωσε την ομάδα του και τη συνόδευσε μέχρι τα σύνορα. «Δεν είχαμε πραγματικά άλλη επιλογή», ανέφερε.
Μη κυβερνητικές οργανώσεις σε ολόκληρη την Ισπανία εξέφρασαν τις τελευταίες ημέρες έντονες ανησυχίες ότι ορισμένοι από όσους πέρασαν στη Θέουτα και είχαν δικαίωμα διεθνούς προστασίας επέστρεψαν στο Μαρόκο χωρίς να τους δοθεί η δυνατότητα να υποβάλουν αίτημα ασύλου.
Η ισπανική κυβέρνηση εκτίμησε την Τρίτη ότι περίπου 2.000 άνθρωποι εξακολουθούσαν να βρίσκονται στη Θέουτα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τουλάχιστον 862 παιδιά που έχουν καταγραφεί ως ασυνόδευτοι ανήλικοι, ενώ η UNICEF Ισπανίας προειδοποίησε ότι δεκάδες ακόμη ενδέχεται να περιφέρονται απροστάτευτα στους δρόμους της πόλης.
«Πολλά μικρά παιδιά πέρασαν τα σύνορα. Δεν γνωρίζουμε πόσα έχουν εξαφανιστεί», δήλωσε η ειδικός σε θέματα μετανάστευσης της οργάνωσης, Σουσάνα Ιντάλγκο, στη δημόσια τηλεόραση TVE, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση στη Θέουτα «εξαιρετικά δύσκολη».
Όπως σημείωσε, πολλές οικογένειες βρίσκονται στη μαροκινή πλευρά των συνόρων αναζητώντας τα παιδιά τους, ενώ στη Θέουτα υπάρχουν παιδιά ηλικίας 10 και 12 ετών που ζητούν κινητά τηλέφωνα για να καλέσουν τις μητέρες τους και να τους πουν ότι είναι ασφαλή.
Η ισπανική αστυνομία ανακοίνωσε ότι δημιούργησε ειδικό γραφείο στη Θέουτα για την καταγραφή δηλώσεων εξαφάνισης.
Οι ανησυχίες για την τύχη των ασυνόδευτων ανηλίκων εντάθηκαν μετά τη δημοσίευση βίντεο από ισπανικά μέσα ενημέρωσης, στο οποίο φαινόταν ένα 12χρονο αγόρι να κλαίει και να παρακαλεί έναν στρατιώτη να μην το επιστρέψει στο Μαρόκο.
Ύστερα από παρέμβαση παρευρισκομένων, οι οποίοι επισήμαναν ότι η ισπανική νομοθεσία απαγορεύει την απέλαση ασυνόδευτων ανηλίκων, η διαδικασία διακόπηκε λίγα μόλις μέτρα από τα σύνορα.
Η μαζική μετακίνηση εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα σχετικά με τα αίτιά της, ενώ το Μαρόκο βρίσκεται αντιμέτωπο με αυξανόμενες κατηγορίες για τον ρόλο που ενδεχομένως διαδραμάτισε
Ο επί χρόνια συντηρητικός ηγέτης της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, δήλωσε ότι πολλοί θεώρησαν πως η κατάσταση, αν δεν οργανώθηκε, τουλάχιστον ενθαρρύνθηκε ή επετράπη από το Μαρόκο.
Ανώτερος Μαροκινός αξιωματούχος απέρριψε τον ισχυρισμό, χαρακτηρίζοντάς τον υπεραπλουστευμένο. Όπως ανέφερε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), σε κάποια στιγμή οι μαροκινές δυνάμεις ασφαλείας δεν μπορούσαν πλέον να αντιμετωπίσουν το πλήθος λόγω του τεράστιου αριθμού μεταναστών και της ισχυρής δυναμικής που είχε δημιουργηθεί. Πρόσθεσε επίσης ότι ούτε η Ισπανία θα μπορούσε να ανακόψει ένα τόσο μεγάλο κύμα ανθρώπων αποκλειστικά με μέσα ασφαλείας.
Το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου απέδωσε, σε ανακοίνωσή του την Κυριακή, τη μαζική διέλευση στην «εκμετάλλευση του ψηφιακού χώρου» και στη «διάδοση παραπληροφόρησης».
Πηγές των ισπανικών υπηρεσιών πληροφοριών εκτίμησαν ότι η μαζική είσοδος συνδέεται με ψευδή πληροφορία που εξαπλώθηκε γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μετά από απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας σύμφωνα με την οποία οι μετανάστες που φθάνουν διά θαλάσσης δεν μπορούν να απελαύνονται συνοπτικά.
Ο Μαροκινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι το Ραμπάτ είχε προειδοποιήσει τη Μαδρίτη για τις πιθανές συνέπειες της δικαστικής απόφασης ήδη από τις 22 και 23 Ιουλίου, όταν, όπως είπε, τα κοινωνικά δίκτυα είχαν αρχίσει να διαδίδουν σχετικές πληροφορίες.
Τον ισχυρισμό απέρριψε η υπουργός Μετανάστευσης της Ισπανίας, Έλμα Σάιθ, δηλώνοντας ότι δεν υπήρξε ποτέ στοιχείο ή αναφορά που να προειδοποιεί για την έκταση αυτού του πρωτοφανούς γεγονότος.
