Προσωρινή έγκριση έδωσαν την Παρασκευή τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη σχεδιαζόμενη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–Mercosur, που αποτελεί τη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει ποτέ η Ένωση.
Η συμφωνία αφορά τις χώρες της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) και προβλέπει εκτεταμένες μειώσεις δασμών, αυξημένες ποσοστώσεις για αγροτικά προϊόντα, αλλά και ρήτρες προστασίας για τους Ευρωπαίους αγρότες.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, η Mercosur θα καταργήσει δασμούς στο 91% των εξαγωγών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων, όπου οι σημερινοί δασμοί φτάνουν το 35%. Η κατάργηση θα γίνει σταδιακά σε διάστημα 15 ετών.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα άρει δασμούς στο 92% των εξαγωγών της Mercosur εντός περιόδου έως 10 ετών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η άρση δασμών σε αγροτικά προϊόντα της ΕΕ, όπως:
- κρασιά (σήμερα με δασμό 27%)
- αλκοολούχα ποτά (δασμός 35%)
Για τα πιο «ευαίσθητα» αγροτικά προϊόντα, η ΕΕ προσφέρει αυξημένες ποσοστώσεις, μεταξύ των οποίων:
- επιπλέον 99.000 τόνοι βοδινού κρέατος
- ενώ η Mercosur παραχωρεί στην ΕΕ αδασμολόγητη ποσόστωση 30.000 τόνων τυριών
Υπάρχουν επίσης ποσοστώσεις της ΕΕ για πουλερικά, χοιρινό, ζάχαρη, αιθανόλη, ρύζι, μέλι, καλαμπόκι και γλυκό καλαμπόκι, καθώς και ποσοστώσεις της Mercosur για γάλα σε σκόνη και βρεφικές φόρμουλες.
Οι επιπλέον εισαγωγές αντιστοιχούν στο 1,6% της κατανάλωσης βοδινού κρέατος στην ΕΕ και στο 1,4% για τα πουλερικά. Υποστηρικτές της συμφωνίας τονίζουν ότι ήδη πραγματοποιούνται εισαγωγές από τη Mercosur που πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Η συμφωνία αναγνωρίζει περίπου 350 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις, προστατεύοντας παραδοσιακά τρόφιμα από απομιμήσεις. Για παράδειγμα, η ονομασία Parmigiano Reggiano θα μπορεί να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για συγκεκριμένα ιταλικά τυριά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μαζί με χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία, υποστηρίζουν ότι η συμφωνία μειώνει την εξάρτηση της ΕΕ από την Κίνα, ιδίως σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο, βασικό μέταλλο για τις μπαταρίες.
Επιπλέον, η συμφωνία θεωρείται «ανάχωμα» απέναντι στις επιπτώσεις των δασμών που επέβαλε στο παρελθόν ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη συμφωνία της ΕΕ σε επίπεδο δασμολογικών μειώσεων, με ετήσια εξοικονόμηση άνω των 4 δισ. ευρώ για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur με ίσους όρους, κάτι που δεν ίσχυε έως σήμερα.
Προβλέπονται επίσης ρήτρες ασφαλείας για την αντιμετώπιση πιθανών αναταράξεων στις αγορές.
Οι αντιδράσεις των αγροτών και οι περιβαλλοντικές ανησυχίες
Ευρωπαίοι αγρότες εκφράζουν έντονη αντίθεση, φοβούμενοι εισροή φθηνών αγροτικών προϊόντων, κυρίως βοδινού κρέατος, που – όπως υποστηρίζουν – δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβεβαιώνει ότι τα πρότυπα της ΕΕ δεν θα χαλαρώσουν.
Η συμφωνία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για το περιβάλλον, όπως η αποτροπή περαιτέρω αποψίλωσης δασών μετά το 2030. Ωστόσο, περιβαλλοντικές οργανώσεις θεωρούν ότι δεν υπάρχουν επαρκείς μηχανισμοί επιβολής.
Η οργάνωση Friends of the Earth χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική για το κλίμα», εκτιμώντας ότι θα ενισχύσει την αποψίλωση, ιδιαίτερα στον Αμαζόνιο, λόγω αύξησης εξαγωγών αγροτικών προϊόντων και πρώτων υλών.
Η Γαλλία, ο μεγαλύτερος παραγωγός βοδινού κρέατος στην ΕΕ, είχε δηλώσει ότι θα υπέγραφε τη συμφωνία μόνο αν προστατεύονταν τα συμφέροντα των Γάλλων και Ευρωπαίων αγροτών – θέση που τελικά οδήγησε στην απόρριψή της.
Αντιρρήσεις είχαν εκφράσει επίσης η Ιταλία, η Ουγγαρία και η Πολωνία. Αν και οι τέσσερις χώρες θα μπορούσαν να μπλοκάρουν τη συμφωνία, η Ιταλία τελικά άλλαξε στάση.
Πώς προσπαθεί η ΕΕ να καθησυχάσει τους σκεπτικιστές
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε μηχανισμό αναστολής της προνομιακής πρόσβασης της Mercosur για ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα, όπως το βοδινό κρέας, σε περίπτωση απότομης αύξησης εισαγωγών ή πτώσης τιμών.
Το όριο ενεργοποίησης μειώθηκε από 8% σε 5%, έπειτα από αίτημα της Ιταλίας.
Παράλληλα, η ΕΕ εξετάζει την εναρμόνιση προτύπων παραγωγής μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων, ειδικά σε θέματα φυτοφαρμάκων και ευζωίας των ζώων, ενώ ενισχύει τους ελέγχους στις εισαγωγές τροφίμων.
Ο επόμενος κοινοτικός προϋπολογισμός θα προβλέπει ταμείο κρίσης 6,3 δισ. ευρώ για τους αγρότες, καθώς και πρόωρη διάθεση 45 δισ. ευρώ σε αγροτικές ενισχύσεις. Επιπλέον, η Κομισιόν ανακοίνωσε μείωση δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, των οποίων το κόστος έχει αυξηθεί έως και 60%.
Πως θα προστατευτεί ο πρωτογρνής τομέας της Ελλάδας - Τα μέτρα προστασίας της κυβέρνησης
Νέες ευκαιρίες για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς δημιουργεί η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur ενώ παράλληλα παρέχει προστασία από τις «απομιμήσεις» σε 21 εγχώρια αγροτικά προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη και ισχυρές δικλείδες ασφαλείας υπέρ των παραγωγών σε περιπτώσεις αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών.
Αυτό αναφέρει σε ενημερωτικό του σημείωμα το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, προσθέτοντας ότι η Ελλάδα ψήφισε υπέρ αυτής της συμφωνίας, λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά τα στοιχεία που διασφαλίζουν τους Έλληνες αγρότες και δίνουν νέες προοπτικές για τα ελληνικά προϊόντα. Τονίζει δε ότι η συμφωνία θα περνούσε ανεξάρτητα από την στάση της Ελλάδας καθώς απαιτούσε ειδική πλειοψηφία, η οποία ήδη είχε επιτευχθεί από τα υπόλοιπα κράτη μέλη. Υπενθυμίζεται ότι το πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είχε διαμορφωθεί ήδη από το 2019, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ.
Επιπλέον, την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε δέσμη μέτρων για να διασφαλιστεί ότι η εμπορική συμφωνία Mercosur συνοδεύεται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας για τους πλέον ευαίσθητους γεωργικούς τομείς της Ένωσης. Τα μέτρα προστασίας των αγροτών ψηφίστηκαν από ευρύτατη πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (421 υπέρ έναντι 161 κατά). Υπέρ, ψήφισαν όλες οι πολιτικές ομάδες (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι, Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) εκτός από την Αριστερά και τους Πατριώτες (η παράταξη των Λεπέν- Ορμπαν) που ψήφισαν κατά.
Όπως ενημερώνει το Υπουργείο, από τους Έλληνες ευρωβουλευτές τα μέτρα προστασίας ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της ΝΔ ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά. Σημειώνεται ότι οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ είναι οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν ψήφισαν. «Δηλαδή οι σοσιαλιστές συνάδελφοί τους από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Ρουμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, χώρες με ισχυρή αγροτική παραγωγή που είναι ευρύτατα εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό, δεν ενδιαφέρονται για τους αγρότες και οι μόνοι που ενδιαφέρονται ήταν οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ;», αναφέρει το Υπουργείο. Επίσης, η ομάδα του ECR στο οποίο ανήκουν οι ευρωβουλευτές του κ. Βελόπουλου τάχθηκε υπέρ κι επιχειρηματολόγησε μάλιστα υπέρ της Συμφωνίας και των μέτρων.
Σημειώνεται ότι οι ελληνικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων διατροφής στη Mercosur είναι μικρές, ανέρχονται μόλις σε 34,3 εκατομμύρια ευρώ και με τη συμφωνία μπορούν να αυξηθούν σημαντικά καθώς τα προϊόντα μας θα μπουν σε νέα αγορά 270 εκατομμυρίων πολιτών σε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη κλπ.
Η συμφωνία προστατεύει από απομιμήσεις 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών συνολικά στην Ε.Ε, από τα οποία τα 21 είναι ελληνικά. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, προστατεύονται προϊόντα όπως η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, Κορινθιακή σταφίδα, κρόκος Κοζάνης, μανούρι, κεφαλογραβιέρα, μαστίχα Χίου, ελαιόλαδο Σητείας και Λυγουριού, κρασί Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου, Αμύνταιου, η ρετσίνα, το τσίπουρο κλπ.
Η προστασία αυτή θα βοηθήσει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε υψηλότερες τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι 2 και 3 φορές υψηλότερη από αυτή των κανονικών προϊόντων.
Ρήτρες και δικλείδες ασφαλείας
Σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς θα ληφθούν σημαντικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων των Ελλήνων αγροτών.
Συγκεκριμένα, η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσόστωση.
Επιπλέον, θα τεθεί μέγιστο όριο (ποσόστωση) στην ποσότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων που εισάγονται από τη Mercosur και επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς για βοδινό κρέας, χοιρινό και πουλερικά.
Σε ό,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ που προστατεύουν τους πολίτες της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο με κανέναν τρόπο: Όλα τα προϊόντα της Mercosur πρέπει να συμμορφώνονται με τους αυστηρούς κανονισμούς της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων.
